Gorące dyskusje na temat wieku emerytalnego toczą się nie tylko u nas. Przyczyny są takie same: wydłużająca się średnia długość życia z jednej strony i malejący przyrost demograficzny z drugiej powodują, że zasada solidarności pokoleń przestaje działać. W lipcu br. Komisja Europejska zaapelowała do krajów unijnych o stopniowe podwyższanie wieku emerytalnego.

Za miedzą

Wiek emerytalny w krajach europejskich jest zróżnicowany. W niektórych utrzymywana jest zasada wcześniejszego przechodzenia kobiet na emeryturę. Jak dotąd w Austrii, Wielkiej Brytanii, Grecji wiek ten jest taki sam jak w Polsce: 65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet. Jak stało się powszechnie wiadome, przy okazji masowych protestów przeciwko podniesieniu wieku emerytalnego we Francji, ten właśnie kraj miał najniższy - określony granicą 60 lat - wiek emerytalny w całej Europie. Wcześniej niż u nas można przechodzić na emeryturę na Białorusi, w Czechach, Estonii, na Łotwie, Malcie, w Rumunii, Słowacji, Słowenii, na Ukrainie. W Hiszpanii, Holandii, Niemczech, Norwegii, na Cyprze prawo do emerytury zarówno kobiety, jak i mężczyźni osiągają w wieku 65 lat. Ciekawym rozwiązaniem jest model szwedzki, gdzie na emeryturę zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą przechodzić w wieku 61 lat - nie otrzymują wówczas pełnego świadczenia, które przysługuje po ukończeniu 67. roku życia, natomiast za zgodą pracodawcy mogą kontynuować zatrudnienie nawet po osiągnięciu tego wieku. Dodać trzeba, że dane te są zmienne, bowiem np. w Niemczech, gdzie uchwalono już stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego, począwszy od 2012 r., obecnie toczy się spór o przesunięcie tej daty o 5 lat. Z kolei we Francji, mimo trwających manifestacji i protestów, podtrzymywane jest główne założenie reformy systemu, czyli podniesienie - jednakowego dla mężczyzn i kobiet - wieku emerytalnego o dwa lata.

60+ u nas

Jeszcze niedawno internetowe fora bulwersowały się rozpatrywaną przez Trybunał Konstytucyjny skargą Rzecznika Praw Obywatelskich, czy zróżnicowany wiek emerytalny kobiet i mężczyzn w Polsce jest zgodny z konstytucją. Zwolennicy podwyższenia go argumentowali, że średnia długość życia kobiet jest wyższa niż mężczyzn, przeciwnicy - twierdzili, że kobiety są słabsze fizycznie, a ponieważ najczęściej łączą macierzyństwo z pracą zawodową, w wieku 60 lat są wyeksploatowane. Były również głosy, że ten przywilej w istocie dyskryminuje kobiety, które pracując krócej, osiągają niższe emerytury. Jest dobrem niechcianym także dla tych, które chciałyby pracować po 60. roku życia, ale pod naciskiem pracodawcy muszą pożegnać się z pracą zawodową.
Chociaż werdykt Trybunału nie podważył obecnie obowiązującej zasady i emocje opadły, warto spojrzeć na sprawę wieku emerytalnego nie tylko przez pryzmat prawa i ekonomii. Wydaje się, że najciekawsze rozwiązania w tej dziedzinie prezentują te kraje, które przyjęły ustawodawstwo pozwalające, by zarówno kobiety, jak i mężczyźni jak najdłużej - jeżeli tego chcą - pozostawali na rynku pracy. Przyznanie części wypracowanego świadczenia po osiągnięciu określonego wieku i umożliwianie kontynuowania zatrudnienia nawet po osiągnięciu górnej granicy jest korzystne. Emeryci, którym zdrowie i sytuacja rodzinna na to pozwalają, powinni jak najdłużej pozostawać aktywnymi zawodowo, wykorzystując zdobyte doświadczenie i pozostając w relacjach społecznych, zapewniających im lepszą kondycję psychiczną.
Niestety, polskim problemem jest wczesne wypadanie z rynku pracy. Jak wynika z badań, w Polsce pracuje zaledwie 32 proc. osób w grupie wiekowej 55-64 lat.