Moja matka ma 85 lat. Mieszka sama. Jestem jedyną osobą sprawującą nad nią opiekę. Ze względu na jej zły stan zdrowia psychicznego i fizycznego zatrudniłam opiekunkę. Boję się jednak, że moja mama nieświadomie podejmie jakieś decyzje dotyczące mieszkania, które mogą być nieodwracalne. Co mam zrobić, aby ograniczyć możliwość podejmowania pewnych działań przez matkę, która - jak wspomniałam - ze względu na wiek ma poważne problemy psychiczne. Czy mogę ją ubezwłasnowolnić?

W prawie polskim istnieje instytucja ubezwłasnowolnienia, o której mówią przepisy art. 12 i 13 oraz art. 15 i 16 Kodeksu Cywilnego.
Ubezwłasnowolnienie służy pomocy i opiece osobom, które nie potrafią same się o siebie zatroszczyć. Ubezwłasnowolnić można jedynie, gdy upośledzenie albo choroba umysłowa wpływa na niemożność lub ograniczenie kierowania przez osobę swoim postępowaniem. Podstawą ubezwłasnowolnienia może być jedynie dobro osoby, która ma być ubezwłasnowolniona.
Istnieją dwa rodzaje ubezwłasnowolnienia:
- częściowe - gdzie osoba ubezwłasnowolniona dokonuje czynności prawnych sama, ale do ich ważności potrzebna jest zgoda opiekuna;
- całkowite - w tym przypadku prawo do podejmowania czynności prawnych przeniesione zostaje w całości na opiekuna.
Wniosek o ubezwłasnowolnienie mogą złożyć osoby wyszczególnione w Kodeksie Postępowania Cywilnego, a są to małżonek osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, jej krewni w linii prostej, tj. rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki, dalej rodzeństwo, przedstawiciel ustawowy, przysposabiający oraz prokurator. Powyższy wniosek składa się do właściwego sądu okręgowego, a w sprawie orzeka skład trzech sędziów.
Osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, musi być zbadana przez co najmniej jednego biegłego lekarza psychiatrę. Postanowienie o ubezwłasnowolnieniu może zaskarżyć ubezwłasnowolniony.