Sanktuarium położone jest pomiędzy Bugiem i Narwią. Wyrosło w zasięgu bardzo starych nadbużańskich grodów - Mielnika i Drohiczyna. Pomimo że dokładnie nieznane są najstarsze dzieje Świętej Góry, to jednak istnieje wiele przesłanek wskazujących na szczególny charakter tego miejsca od wielu wieków. Wiadomo, iż w XIII wieku z Mielnika wywieziono w obawie przed najazdem Tatarów cudowną ikonę Zbawiciela, którą ukryto w świętym miejscu w Puszczy Mielnickiej. Istnieją także wzmianki, że w XVIII wieku w tych lasach przebywali mnisi.
To leśne wzniesienie duży rozgłos zyskało na początku XVIII wieku. Wówczas na Podlasiu panowała epidemia morowego powietrza. Okoliczna ludność była dziesiątkowana przez zarazę. Ludzie masowo umierali, w popłochu opuszczali miasta i wsie.
W tym czasie pewnemu człowiekowi zostało objawione, iż uratować się można tylko w jednym miejscu - w lesie na Świętej Górze Grabarce. Po przybyciu wiernych z Siemiatycz na Świętą Górę i ustawieniu krzyża z błagalnymi modlitwami nastąpił cud - ludzie zaczęli zdrowieć, nikt już nie umarł. Na wieść o tym wydarzeniu na Świętą Górę przybywali mieszkańcy z całej okolicy. Według zapisów w kronice siemiatyckiej parafii, latem 1710 r. zebrało się na tym miejscu ok. 10 tys. wiernych. Jeszcze w tym samym roku ocaleni ze strasznej zarazy ludzie swoimi rękami wznieśli na Świętej Górze drewnianą kaplicę pw. Przemienienia Pańskiego.

(as)