Słynna krakowska Skałka swoją historię i znaczenie dla Kościoła i narodu polskiego zawdzięcza męczeństwu biskupa krakowskiego Stanisława ze Szczepanowa. Wydarzenie to miało miejsce
11 kwietnia 1079 r. Biskup w obronie chrześcijańskich zasad moralności odważył się przeciwstawić ówczesnemu królowi Bolesławowi Śmiałemu. Wtedy właśnie - jak poświadczają źródła i prastara tradycja - został zabity mieczem królewskim w kościele Na Skałce podczas odprawiania Mszy św.
Niebawem krew Męczennika stała się dla całej Ojczyzny symbolem wierności prawu Bożemu głoszonemu przez Kościół. Papież Innocenty IV uroczyście zatwierdził kult Biskupa, włączając go w poczet świętych. Kanonizacja nastąpiła w Asyżu w 1253 r.
Od XV wieku do chwili obecnej historia Skałki naznaczona jest obecnością Paulinów - Zakonu św. Pawła Pierwszego Pustelnika. W
1472 r. sprowadzeni zostali oni z częstochowskiego klasztoru na Jasnej Górze przez kanonika krakowskiego Jana Długosza. Słynny kronikarz przyczynił się do restauracji podupadającego kościoła oraz ufundował klasztor Na Skałce.
Podziemia kościoła kryją groby zasłużonych. Miejsce wiecznego spoczynku znaleźli tu najwybitniejsi twórcy kultury i nauki, na trwałe wpisani w historię Polski. W krypcie stanowiącej swego rodzaju panteon narodowy zostali złożeni: poeci - Lucjan Siemieński, Wincenty Pol, Teofil Lenartowicz i Adam Asnyk, powieściopisarz Józef Ignacy Kraszewski, artyści malarze Henryk Siemiradzki i Jacek Malczewski, malarz i dramaturg Stanisław Wyspiański, kompozytor Karol Szymanowski, aktor Ludwik Solski oraz astronom Tadeusz Banachiewicz. Nekropolia ta mieści w sobie także doczesne szczątki Jana Długosza, które złożono w sarkofagu 19 maja 1880 r., w czterechsetną rocznicę jego śmierci.
Od stuleci w ramach majowego odpustu odbywa się słynna procesja z Wawelu na Skałkę, w której niesione są relikwie św. Stanisława. W uroczystości uczestniczą: Episkopat Polski oraz wielotysięczne rzesze wiernych z delegacjami różnych środowisk. O wyjątkowym znaczeniu Skałki świadczy współczesne, epokowe wydarzenie z 1979 r., jakim było przybycie na to miejsce Papieża Jana Pawła II.
Opracowano na podstawie: Skałka. Kościół i klasztor Paulinów w Krakowie (pod red. o. Jana Mazura OSPPE, Kraków 1997) oraz kalendarza skałecznego na 2002 r.