Trudno jest pisać o Wilnie, jego niezwykłej atmosferze. Zwłaszcza młodsze pokolenie nie może zrozumieć tego specyficznego charakteru miasta. Jak pisał Czesław Miłosz: " (...) ni to Polska, ni to nie Polska, ni to Litwa, ni to nie Litwa (...)". A jednak... Góra Giedymina, relikwie św. Królewicza Kazimierza, cmentarz na Rossie z sercem Marszałka Józefa Piłsudskiego złożonym w grobie matki. Miasto i ziemia wileńska są pełne świadectw wspólnej historii. Tych kilkuset lat unii nie da się wymazać, mimo licznych takich właśnie prób w ciągu ostatnich dziesiątków lat. Na pewno nie dopuszczą do tego członkowie Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej Oddział w Rzeszowie, który utworzono latem 2001 r.

Powstały w Rzeszowie oddział jest 23. na terenie Polski, skupiającym nielicznych na Podkarpaciu dawnych mieszkańców Wileńszczyzny. Znaleźli się oni tutaj w wyniku migracji Polaków stamtąd w latach 1944-47 i 1948--49, co było następstwem II wojny światowej oraz polityki radzieckiej wobec Polaków. W rezultacie polska ludność, mieszkająca tam od wieków, musiała opuścić swoje domy. Repatriacja była w rzeczywistości wypędzeniem, polityczną czystką etniczną. Pozostała tam ludność znalazła się w ciężkiej sytuacji - w obcym ustroju i wobec procesów depolonizacji. Mimo dotkliwych skutków represji stosowanych przez ZSRR, nie zatracono poczucia przynależności do swego narodu, jego kultury i tradycji. Polacy z Wileńszczyzny starają się zachować związek z Macierzą, nawet wobec licznych trudności. Tragedia usuniętej stamtąd ludności zawarta jest w słowach: "...To nie Polacy wyszli z Polski, tylko Polska stąd odeszła. (...) Powiedzcie Polakom w Polsce, że my tu jesteśmy i żyjemy..." .

Towarzystwo ma na celu utrwalanie i rozwijanie wiedzy o przeszłości, oraz czasach współczesnych Wilna i ziemi wileńskiej. Olbrzymim obszarem jego działania jest wszechstronna pomoc środowiskom polskim na Wileńszczyźnie, zwłaszcza ośrodkom naukowym, kulturalnym oraz szkołom. Niezwykle ważna jest tu współpraca z placówkami Związku Polaków na Białorusi i Litwie, a także instytucjami realizującymi podobne cele. Miejscem kultywowania narodowej tradycji są parafie rzymsko-katolickie, gdzie pracują polscy księża, a które także potrzebują olbrzymiej pomocy.

Władze Zarządu Oddziału serdecznie zapraszają do współpracy i proszą o kontakt: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej Oddział w Rzeszowie, ul. 3 Maja 12, tel. /fax (0-17) 862-01-13, 862-96-50.