W XX wieku wyraźnie wzrosła świadomość znaczenia laikatu w Kościele, a przyczyniła się do tego Akcja Katolicka i ruch odnowy liturgicznej zapoczątkowany przez Piusa X. Sobór Watykański II przedstawił odnowioną koncepcję Kościoła, jako Ludu Bożego, w którym nie tylko hierarchia, lecz także katolicy świeccy odgrywają decydującą rolę i ponoszą odpowiedzialność za realizację posłannictwa Kościoła. Ks. Eugeniusz Weron SAC wykorzystanie potencjału drzemiącego w ludziach świeckich nazwał „budzeniem olbrzyma”. Jak zauważa II Polski Synod Plenarny, najlepszym sposobem budzenia współodpowiedzialności świeckich za działanie Kościoła jest zaproszenie do współuczestnictwa. Spełnienie wielkiego zadania, jakie Chrystus powierzył Kościołowi, zakłada, że świeccy nie będą tylko przedmiotem troski duszpasterskiej, lecz staną się pełnoprawnym podmiotem działalności duszpasterskiej Kościoła.
Synod wyraźnie przypomniał, powołując się na Kodeks Prawa Kanonicznego, że w każdej parafii musi istnieć parafialna rada ekonomiczna, a także powinna być powołana do życia parafialna rada duszpasterska. Utworzenie takich rad stwarza możliwość dla ludzi świeckich, którzy - przypomnijmy - stanowią 99% wiernych Kościoła katolickiego, do brania wielkiej odpowiedzialności za życie i działanie Kościoła. Są one również dobrodziejstwem dla duszpasterzy, którzy mogą wsłuchiwać się w głos doradczy swoich parafian, a z drugiej strony są odciążeni od wielu zajęć, którymi wcale nie muszą się zajmować.
W diecezji legnickiej w ramach trwającego synodu diecezjalnego został przygotowany statut rady parafialnej. Zakłada on, że rada ekonomiczna i rada duszpasterska połączone są w jedną radę, która obowiązkowo powinna być powołana w każdej parafii. Do jej głównych zadań należy: budzenie postaw apostolskich wśród parafian, wspomaganie duchowieństwa w pracy duszpasterskiej, wyrażanie opinii i wysuwanie propozycji dotyczących doskonalenia duszpasterstwa parafialnego w oparciu o Program Duszpasterski Diecezji Legnickiej, a także wspomaganie proboszcza w zarządzaniu dobrami gospodarczo-materialnymi. Są to zadania ogólne, które konkretyzują się podczas podejmowania różnych inicjatyw.
Rada Parafialna wypełnia rolę wspólnototwórczą. Dzięki jej działalności i szczeremu zaangażowaniu ludzi świeckich parafia zmienia swoje oblicze, odchodząc od obrazu instytucji, a przekształcając się w prawdziwą wspólnotę. Co pokazuje życie? Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego w Polsce na początku trzeciego tysiąclecia opublikował wyniki badań, które ukazały, jaki jest Kościół katolicki wchodzący w XXI wiek. Jedno z pytań ankiety, którą wypełniło 1500 respondentów, dotyczyło rad duszpasterskich i rad ekonomicznych. Wyniki pokazały, jak wiele przed nami pracy. Spośród respondentów prawie 50% nie spotkało się z działalnością rady duszpasterskiej w swojej parafii, ponad 80% nie słyszało o radzie ekonomicznej. Olbrzym śpi jeszcze głębokim snem i w znikomym procencie wykorzystana jest jego energia.
Przyglądając się podwórku lokalnemu, dochodzimy do podobnego stwierdzenia. W latach 2009 i 2010 zostały zorganizowane w Legnicy zjazdy świeckich przedstawicieli rad parafialnych z poszczególnych parafii diecezji legnickiej. Na 240 parafii w obydwu zjazdach reprezentowanych było 80. Jaki wniosek? Rady istnieją i działają w 1/3 naszych parafii. Podczas zjazdów odbywały się warsztaty, na których pokazujemy, jak zrealizować Diecezjalny Program Duszpasterski w parafiach poprzez działanie rad parafialnych.
Co zrobić, by powiększyć grono uczestników zjazdu i powołać rady w parafiach, w których one nie istnieją? Odpowiadając, stwierdzam, że nie należy ustawać w promowaniu tej formy zaangażowania laikatu w życie Kościoła. Dlatego też zapraszamy na III zjazd świeckich przedstawicieli rad parafialnych diecezji legnickiej. Poświęcony on będzie nowemu Programowi Duszpasterskiemu Diecezji Legnickiej „W komunii z Bogiem”, a odbędzie się 29 stycznia 2011 w Centrum Spotkań im. Jana Pawła II w Legnicy. Wyrażam ogromną nadzieję, że powiększy się grono uczestników tych warsztatów, którym będzie przewodniczył bp Marek Mendyk. Zapraszamy delegatów z każdej parafii. Trzeba pilnie i skutecznie działać.