W dniach 17 i 18 grudnia 2010 r. w Szczecinie odbyły się uroczystości upamiętniające 40. rocznicę wydarzeń Grudnia’70 - Stycznia’71. 40 lat temu pracownicy ówczesnej Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego rozpoczęli strajk, włączając się w akcję strajkową miast Wybrzeża. Bezpośrednią jego przyczyną był protest przeciwko podwyżkom cen żywności. Jednocześnie było to wystąpienie przeciwko władzy komunistycznej, od ćwierć wieku zniewalającej kraj narzuconymi rządami. Żądano „chleba i wolności”, ukarania winnych, powstania wolnych związków zawodowych.
Protestujący udali się pod siedzibę Wojewódzkiego Komitetu PZPR, by rozmawiać z jego przedstawicielami. Zignorowani, podpalili budynek partii. Doszło do starć z milicją i wojskiem, które otworzyło do demonstrantów ogień. Według oficjalnych danych życie, straciło wówczas 16 osób, około 100 było rannych. Zabitych chowano po kryjomu w nocy.
Protest przybrał bardzo zorganizowaną formę, gdyż w strajkach lub akcjach solidarnościowych brało udział prawie 120 zakładów, a kierował wszystkim Ogólnomiejski Komitet Strajkowy mający siedzibę w Stoczni Szczecińskiej im. A. Warskiego. W kolejnym strajku w styczniu 1971 r. doprowadzono do bezprecedensowego przybycia na rozmowy ze strajkującymi najwyższych władz partyjnych i rządowych.
Obchody 40-lecia rozpoczęły się pod Aniołem Wolności na pl. Solidarności. Odczytano tam list przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka. Uznał on Grudzień’70 za początek końca komunizmu, za fundament późniejszego Sierpnia’80 i powstania „Solidarności” i w dalszej konsekwencji zburzenia muru berlińskiego. Pod pomnikiem delegacje zakładów pracy, władze i mieszkańcy Szczecina złożyli wiązanki kwiatów. Modlitwę poprowadził bp Marian Błażej Kruszyłowicz.
Następnie historycznym szlakiem pochodu sprzed 40 lat, chociaż w przeciwnym kierunku, uczestnicy obchodów przeszli przed bramę główną szczecińskiej stoczni, gdzie przy tablicach upamiętniających 16 poległych ofiar kontynuowano uroczystości.
Zabierający głos przewodniczący NSZZ „Solidarność” Piotr Duda i przewodniczący Zarządu Regionu Pomorza Zachodniego Mieczysław Jurek jednoznacznie wskazywali na odpowiedzialnych za Grudzień’70, domagając się osądzenia winnych zbrodni wówczas popełnionych. Deklarowali pamięć o przelanej krwi ofiar. Biorący udział w tej części uroczystości Prezydent RP Bronisław Komorowski uznał za „bolesne i wstydliwe” działania wymiaru sprawiedliwości. Procesy sądowe tyczące się zbrodni czasów komunistycznych ciągną się zbyt długo, a winnych do tej pory nie udało się osądzić i ukarać. Prezydent podkreślił rolę Szczecina w wydarzeniach, uznając, że „tutaj biło serce niepokornej Polski”. Wyraził sąd, że „strzały, które padły na Wybrzeżu, prócz niewinnych ludzi, uśmierciły także ostatnie złudzenia Polaków, że system komunistyczny może mieć kiedykolwiek ludzką twarz”. Dalej metropolita szczecińsko-kamieński abp Andrzej Dzięga poprowadził modlitwę „Anioł Pański”, po której składano kwiaty. Następnie w Urzędzie Wojewódzkim Prezydent wręczył odznaczenia państwowe zasłużonym uczestnikom strajków. W al. Papieża Jana Pawła II otwarto wystawę pt. „Zbuntowane miasto. Szczeciński Grudzień’70 - Styczeń’71”.
Tego dnia na ul. Dubois około tysiąca osób, głównie młodzieży szkolnej przyglądało się historycznej rekonstrukcji dramatycznych wydarzeń walk demonstrantów z milicją toczonej w tym miejscu przed czterdziestu laty.
Wieczorem w bazylice archikatedralnej odprawiona została Msza św. w intencji Ojczyzny i ofiar wydarzeń Grudnia’70. Przewodniczył jej abp Andrzej Dzięga, a homilię wygłosił bp Marian Błażej Kruszyłowicz.
18 grudnia na Cmentarzu Centralnym przy drugiej bramie Prezydent Szczecina Piotr Krzystek odsłonił tablicę informacyjną szlaku Ofiar Grudnia 1970 r. Poświęcił ją bp M. B. Kruszyłowicz. Potem uroczystości przeniosły się na Zamek Książąt Pomorskich. Otwarto tam wystawę pt. „Nieznany szczeciński Grudzień’70” opartą o wcześniej niepublikowane dokumenty i fotografie dotyczące wydarzeń grudniowych. Na uroczystej gali wręczono 53 Odznaki Honorowe Gryfa Zachodniopomorskiego. 25 Medali Pamiątkowych Ministra Sprawiedliwości otrzymały osoby związane z wymiarem sprawiedliwości, które swoją postawą i wiedzą wspierały powstawanie NSZZ „Solidarność” oraz przeciwstawiały się wytycznym antypolskiej totalitarnej władzy.
Uroczysty koncert wykonała Orkiestra Kameralna Balic Neopolis Orchestra, a dyrygował nią Paweł Kotla. Wysłuchano fragmentu „Symfonii szesnastu”, utworu skomponowanego przez szczecińskiego kompozytora Piotra Klimka. Galę zakończyły dwa panele dyskusyjne, które przygotował szczeciński oddział Instytutu Pamięci Narodowej. W pierwszym panelu historycy dyskutowali o „Anatomii buntu”, w drugim zajęli się „Zawłaszczaniem pamięci”.
W tegorocznych obchodach rocznicy Grudnia’70 na podkreślenie zasługują działania edukacyjne, kierowane do najmłodszych szczecinian - uczniów, harcerzy. Dla nich świadkowie wydarzeń w miejscu historycznym poprowadzili kolejną serie lekcji. Włączono ich w realizację widowiska historycznego. Harcerze uczestniczyli w rajdzie pamięci. Uczniowie uczestniczyli w konkursie, zbierając relacje świadków, dokumenty i fotografie z okresu 1970-71 lub 1980-81. Trwałym dorobkiem, obok publikacji naukowych IPN-u, pozostanie szlak ofiar na Cmentarzu Centralnym, służąc nauczycielom i przewodnikom. Wszystkim organizatorom uroczystości należy się wdzięczność za utrwalanie w pamięci młodych szczecinian historii najnowszej. Szczególnie zaś naszemu Oddziałowi IPN oraz Centrum Dialogu „PRZEŁOMY” z jego pełnomocnikiem Agnieszką Kuchcińską-Kurcz.