W dniach 3-4 września 2008 r. odbyła się w Łodzi Ogólnopolska Konferencja Naukowa zorganizowana z okazji 25-lecia promulgacji Kodeksu Prawa Kanonicznego. Patronat honorowy nad konferencją objął abp Władysław Ziółek.
Metropolita Łódzki podkreślił na otwarcie konferencji, iż „stosowanie prawa, oparte na jego rzetelnej znajomości, dokonuje się w Kościele za pośrednictwem osób, którym z racji pełnionych przez nie urzędów zostało ono powierzone. To ich działalność, oparta na zasadach sprawiedliwości, ma fundamentalne znaczenie dla właściwego stosowania prawa, należytej ochrony praw wiernych oraz zagwarantowania najwyższego celu, jakim jest zbawienie dusz”.
Głównym organizatorem Konferencji jest Stowarzyszenie Kanonistów Polskich. Należy podkreślić, iż tego typu konferencje odbywają są każdego roku w różnych częściach Polski. Stowarzyszenie Kanonistów skupia wokół siebie ponad 500 prawników-kanonistów, a jej prezesem jest od wielu lat ks. prof. dr hab. Józef Krukowski, główny organizator każdej Konferencji.
25. rocznica promulgowania przez papieża Jana Pawła II obecnie obowiązującego Kodeksu Prawa Kanonicznego była okazją do zgromadzenia się w Łodzi najwybitniejszych znawców prawa kanonicznego z Polski i zagranicy. Szczególnie wymowną była obecność kard. Zenona Grocholewskiego, prefekta Kongregacji Wychowania Katolickiego, który brał bezpośredni udział w ostatniej fazie tworzenia nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego, jak również należy do bezpośrednich świadków jego promulgacji. Watykański purpurat wygłaszając referat na temat nauczania prawa kanonicznego podkreślił, iż „konieczność w Kościele prawa kanonicznego dla realizacji Soboru Watykańskiego II, bardzo wyraźnie uwypuklona przez Jana Pawła II przy okazji promulgacji i wejścia w życie Kodeksu, winna uwrażliwiać biskupów i przełożonych zakonnych, odpowiedzialnych za seminaria, by nie zaniedbywali tego koniecznego składnika przygotowania przyszłych kapłanów”.
Z Watykanu przybył również do Łodzi sekretarz Papieskiej Rady ds. Interpretacji Tekstów Prawnych bp Juan Ignacio Arrieta Ochoa de Chinchetru. Wygłosił on referat na temat działalności i funkcjonowania tego papieskiego Dykasterium. Mówca przedłożył główne zadania, jakie wypełnia Papieska Rada, ujmując je w cztery kategorie: zadanie interpretacji autentycznej, zadanie kontroli i ochrony aktów prawnych, ocena zgodności norm, które zostały promulgowane przez niższego ustawodawcę oraz funkcja doradcza.
Kolejne sesje Konferencji poświęcone były m.in. zagadnieniom dotyczącym relacji między prawem powszechnym a prawem partykularnym Kościoła w Polsce, podstawowym prawom i obowiązkom wiernych, a także strukturom kolegialnym w Kościele partykularnym.
Wśród prelegentów nie zabrakło również specjalistów prawa kanonicznego z terenu naszej archidiecezji. Ważny temat sprawiedliwości administracyjnej w Kościele omówił szczegółowo ks. prof. dr hab. Grzegorz Leszczyński, oficjał Łódzkiego Sądu Metropolitalnego.
Z kolei zagadnienie przynależności do Kościoła katolickiego przedstawił ks. dr Zbigniew Tracz, wicekanclerz łódzkiej Kurii. Ksiądz Tracz zwrócił uwagę, że „chrzest święty jest fundamentem całego życia chrześcijańskiego, jest bramą życia w Duchu oraz jednocześnie decyduje o przynależności do Kościoła katolickiego”. Prelegent podkreślił jednocześnie iż, „ponieważ łaska chrzcielna i kapłaństwo powszechne są trwałymi skutkami, których nie można usunąć, skoro Kościół ma być definitywnym znakiem usprawiedliwienia wszystkich przez Chrystusa, z Chrystusem oraz w Chrystusie, to ochrzczeni noszą szczególne znamię Ducha Świętego, szczególny charakter”.
W Konferencji naukowej wzięli udział biskupi, przedstawiciele Rady Prawnej Konferencji Episkopatu Polski, rektorzy katolickich uczelni, dziekani, wykładowcy i studenci wydziałów prawa, a także pracownicy kurii i sądów kościelnych.
Warto przypomnieć, iż przygotowanie nowego Kodeksu zauważył już papież Jan XXIII, który ogłaszając zwołanie Soboru Watykańskiego II, zapowiedział podjęcie prac nad rewizją obowiązującego wówczas Kodeksu z 1917 r.
Trzeba pamiętać, iż obecnie obowiązujący Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. wprowadził przed 25 laty wiele istotnych zmian i nowości. Dostrzegł potrzebę otwartości misyjnej Kościoła, podjął zadanie dialogu ekumenicznego oraz troskę o katolickie wychowanie dzieci i młodzieży.
Należy żywić nadzieję, iż Konferencja naukowa zorganizowana w Łodzi stała się dobrą okazją do pogłębiania zagadnień kanonicznych dotyczących Kościoła w Polsce oraz skłoniła do rzetelnej i naukowej refleksji nad rolą, jaką ma spełniać obecnie obowiązujący Kodeks Prawa Kanonicznego.