Obszar Chronionego Krajobrazu (OChK) „Dobiegniew” obejmuje południową cześć kompleksu leśnego Puszczy Drawskiej oraz grupę jezior tzw. Pojezierza Dobiegniewskiego (nie obejmuje jednak samego Dobiegniewa i jego najbliższych okolic) i leży na terenie trzech gmin: Dobiegniew, Strzelce Krajeńskie i Drezdenko. Od północnego-zachodu przylega do Drawieńskiego Parku Narodowego. Obecny OChK „Dobiegniew” jest jedną z resztek dużego obszaru Puszczy Drawskiej zlikwidowanego w 1998 r., pod ochroną pozostało jedynie 29 810 ha, z czego ok. 67% zajmują lasy, 6% - jeziora, 25% to użytki rolne.
Budowa geologiczna
Reklama
OChK „Dobiegniew” położony jest na sandrowej Równinie Drawskiej i na morenowym Pojezierzu Dobiegniewskim. Sandry są to rozległe piaszczyste lub żwirowe równiny powstałe w wyniku działalności
wód lodowcowych. Tworzą wielkie, nieznacznie nachylone stożki, których wierzchołkiem jest brama lodowcowa. Morena natomiast jest to materiał skalny, transportowany lub pozostawiony przez lodowce. Składa
się z przemieszanych frakcji różnej wielkości, od głazów i bloków przez kamienie, okruchy po piasek i pył skalny. Podłoże krajobrazu dobiegniewskiego stanowi więc mozaikę piasków wodnolodowcowych i glin
zwałowych. Dużo bardziej złożona jest budowa tzw. Kawczych Gór - wzniesień budujących krawędź doliny Noteci w okolicy Starego Kurowa, występują tu największe różnice wzniesień terenu. W zagłębieniach
liczne są torfowiska, jednym z nich jest Torfowisko Osowiec k. Łęczyna (8 km na wschód od Dobiegniewa).
W północnej części obszaru przeważają rynny polodowcowe o równoleżnikowym przebiegu, wypełnione dużymi jeziorami (Osiek, Wielgie Dobiegniewskie, Rolewice, Chrapów, Wołogoszcz). Jeziora Słowa, Lipie,
Kokno, Ostrowica, Słonowo, Sarbin leżą natomiast w tzw. misach wytopiskowych, czyli miejscach, w których długo zalegały bryły martwego lodu, a po ich wytopieniu powstały oczka, torfowiska otoczone stromymi
zboczami. Południowa część obszaru obejmuje wysoką krawędź pradoliny Noteci rozciętą wąwozami. Najwyższy punkt OChK „Dobiegniew” stanowią Kawcze Góry (128,8 m n.p.m.), a najniższym punktem
ok. 31 m n.p.m jest poziom rzeki Drawy.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Wody powierzchniowe
Reklama
Wschodnią granicą Ochk „Dobiegniew” jest rzeka Drawa, a przez sam teren płynie wpadająca do niej rzeczka Mierzęcka Struga oraz odwadniająca zlewnię jezior Sarbin i Łubowo rzeczka Pokrętna.
O pięknie tutejszego krajobrazu świadczą jednak przede wszystkim jeziora. Do najważniejszych z nich należą: rynnowe jezioro Osiek (jedno z większych i piękniejszych na Pojezierzu Myśliborskim), słynące
z malowniczości i białozielonych wód jeziora Słowa, Lipie i Łubowo oraz przylegające do miasta Dobiegniewa jezioro Wielgie. Niewątpliwie najciekawsze jest jezioro Radowo chronione w rezerwacie „Jezioro
Łubówko”. Ten mezotroficzny akwen o szmaragdowych wodach ma urozmaiconą rzeźbę i ukształtowanie terenu, którego nachylenie najbardziej stromych stoków przekracza 45 %. Podobny charakter mają jeziora
Wyrwa i Perkoz, a ich brzegi obrastają szuwary kłoci wiechowatej. Tajemnicze i otoczone torfowiskami jest jezioro Linkowo, nad maleńkim śródleśnym jeziorkiem Płociczno skupiają się największe osobliwości
flory torfowiskowej regionu, a jezioro Łęczyn należy za to do najbardziej malowniczych o rdzawobrunatnych wodach, którym uroku dodają otaczające je buki.
Jeziora Pomorza Zachodniego należą do tzw. jezior ramienicowych. Ramienice należą do grupy zielenic (glonów jedno- i wielokomórkowych). Wody te umiłowały sobie sielawy, które w dużych ilościach można
spotkać w jeziorach Puszczy Drawskiej. W jeziorach ramienicowych spotyka się także populacje drugiej jeziorowej ryby łososiowatej - siei, mającej podobne do sielawy wymagania, z których najważniejszym
jest czysta woda.
Szata roślinna
Reklama
OChK „Dobiegniew” jest to w większości (w 67%) obszar leśny, słynący z dębowych drzewostanów. Oprócz dębów rosną tu buczyna i sosna. Na szczególną uwagę zasługuje rezerwat przyrody „Jezioro
Łubówko”, otoczony przez drzewostany bukowo-sosnowe, bukowo-grabowe i świerkowo-brzozowo-sosnowe. W jeziorze Radowo (inaczej Łubówko) rośnie jezierza morska i bardzo rzadka jezierza mniejsza, a
także nieczęsty tu jaskier wielki.
Na terenie chronionego krajobrazu znajdują się 42 pomniki przyrody, w tym żywotnik olbrzymi o obwodzie 481 cm, najgrubsze drzewo tego gatunku w Polsce. Dumą leśników z Nadleśnictwa Smolarz jest 20
tzw. drzew doborowych dębu bezszypułkowego (nie są to bardzo grube drzewa, lecz smukłe i jakościowo dobre). Pamiątką dawnego leśnictwa są też zabytkowe budynki leśniczówek w Podlesiecu i Rokitnie.
Drawieńskie lasy w okolicy Dobiegniewa słyną z monumentalnych drzewostanów dębowych, choć dominuje tu sosna. Pośród dębów i sosen spotkać jednak można i rzadsze gatunki flory: jarząb brekinia, lilia
złotogłów, żywiec cebulkowaty, żankiel zwyczajny, rzeżucha niecierpkowa, czartawa drobna, perłówka jednokwiatowa, przytulia okrągłolistna.
Rozproszone w lasach torfowiska kryją w sobie wiele rzadkich gatunków roślin, rosną tam m.in.: kłoć wiechowata, lipiennik Loesela, gwiazdnica grubolistna, pływacz pośredni, rosiczka okrągło- i długolistna,
modrzewnica, turzyca bagienna, bagnica torfowa, przygiełka biała. Położone w okolicy Łęczyna torfowisko Osowiec zarasta szuwar kłociowy podszyty mchami brunatnymi; unikatowa jest flora zarówno roślin
naczyniowych (głównie paprotników), jak i mchów. Torfowisko otaczające śródleśne jeziorko Płociczno gromadzi największe osobliwości torfowiskowej flory regionu, ze storczykiem lipiennikiem Loesela włącznie.
Na torfowych łąkach przy jeziorze Sarbin notowano gnidosza błotnego. Wiele innych torfowisk, na przykład te otaczające jezioro Linkowo, czeka wciąż jeszcze na zbadanie.
Krajobraz i kultura
Piękne bukowo-sosnowe lasy i bogata szata runa leśnego jest dobrym schronieniem i domem dla puchacza, bielika, orlika krzykliwego, rybołowa i żółwia błotnego. Jedno z bagiennych jezior tych okolic, otoczone
sosnowymi borami, to jedna z ważniejszych lęgowych ostoi żółwia błotnego w całej zachodniej Polsce. Liczna jest tu zwierzyna leśna, szczególnie dziki oraz sarny, z których wręcz słyną okoliczne lasy.
Ponoć przed II wojną światową w lasach pod Dobiegniewem gnieździł się orzeł przedni i było to jedno z ostatnich stanowisk tego gatunku na nizinach.
W położonych na obrzeżach lasu i na śródleśnych polanach miejscowościach zachowało się wiele przykładów tradycyjnej architektury. Liczne budynki konstrukcji ryglowej oraz nieco młodsze nietynkowane
budynki z czerwonej cegły spotkać można m.in. w Przeorowie i Podlecu. Niestety, ten regionalny charakter zabudowy niknie wraz z licznymi remontami oraz rozrastającą się w szybkim tempie zabudową rekreacyjną.
Miejscowością o starej XIV-wiecznej metryce jest Stare Kurowo położone w pobliżu Kawczych Gór. Warto tam zajrzeć i obejrzeć kilka XVIII i XIX-wiecznych chałup, unikatowy zespół zabudowań tzw. „Młyna
Dolnego” oraz murowany, neogotycki kościół parafialny. Interesującym zabytkiem architektury militarnej jest pokaźny zespół (ruiny) niemieckich schronów bojowych, umieszczonych na szczytach górujących
nad wsią wzgórz. Nizinne obszary gmin Stare Kurowo i Zwierzyn obfitują ponadto w zabytkową architekturę z tzw. okresu kolonizacji frydrycjańskiej (czas osuszania pradoliny Noteci). Są to niezwykle malownicze,
ryglowe chałupy, stodoły i obory, a także kościółki. Znajdują się one w Gościmcu, Górecku i Przynotecku. Najciekawszą bodaj miejscowością pod względem nasycenia starą zabudową jest wieś Gościm, gdzie
możemy podziwiać drewniane domy o konstrukcji zrębowej oraz zabytkowe zabudowania o konstrukcji szachulcowej i ryglowej.
Obszar chronionego krajobrazu tworzony jest na mocy rozporządzenia wojewody (lub rady gminy). Ogólna liczba obszarów chronionego krajobrazu w Polsce wynosi 231 obiektów o łącznej powierzchni 5257
tys. ha. W byłym województwie gorzowskim obecne obszary chronionego krajobrazu o powierzchni 318 386 ha wprowadzono rozporządzeniem wojewody gorzowskiego z 24 listopada 1998 r. Do nich właśnie zalicza
się Obszar Chronionego Krajobrazu „Dobiegniew”.
