„Wraz z otwarciem nowej siedziby rozpoczynamy nowy etap działalności IEŚW” - podkreślił Profesor. Powstanie Instytutu łączy się z czasem, kiedy zmieniała się mapa Europy (1989-1991). Obecnie także stajemy wobec zmiany pozycji naszego kraju w Europie. „Naszymi patronami są: Oskar Halecki (inicjator współpracy regionalnej po I wojnie w naszej części Europy i intelektualnej walki o miejsce Polski w Europie), Jerzy Giedroyć (autor polskiej myśli politycznej sformułowanej po II wojnie na emigracji, przejętej w kraju po 1989 r.) oraz Jan Paweł II (inicjator szeregu watykańskich spotkań dotyczących Europy Środkowo-Wschodniej)” - mówił dyrektor Instytutu. „Mimo że 1 maja przekroczymy pewien próg, kwestia regionalnej integracji dla stabilizacji i bezpieczeństwa międzynarodowego jest nadal sprawą podstawową. Gdyby Europa Środkowo-Wschodnia pozostała strefą szarą, byłby to dramat dla zintegrowanego kontynentu. Przykładem naszych działań może być np. wyraźne określenie miejsca Ukrainy w Europie. Ciągle otwarta jest też sprawa postawy UE wobec wschodnich sąsiadów. Intelektualna myśl służyć ma uregulowaniu tego ważkiego problemu”.
Wśród przybyłych gości znaleźli się przedstawiciele polskiego korpusu dyplomatycznego, ministerstw, rządu RP i lokalnego samorządu, naukowcy, reprezentanci sponsorów (Tomasz Markiewicz z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, Janusz Palikot z Polskiej Rady Biznesu i Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych), autorzy projektu remontowego i adaptacyjnego (m.in. Marek Barański ze Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków). Małgorzata Dzieduszycka-Ziemilska, dyr. Departamentu Spraw Zagranicznych Ministerstwa Kultury oraz wieloletni współpracownik Towarzystwa IEŚW, stwierdziła, że Instytut wciela w życie trzy modele, za pomocą których buduje się nową Europę. Pisał o nich Paul Ricoeur. Są to: model przekładu języka (wznieść się duchem ponad swój język, aby zrozumieć inny), model wymiany wspomnień (uznać czyjeś wspomnienia za równoważne naszym i wykazać wolę ich zrozumienia), model przebaczania (trud nieustannego proszenia o przebaczenie i trud niesienia pamięci). „Fenomen osoby prof. Kłoczowskiego polega na wierze w Boga i bardzo głębokiej wierze w człowieka oraz na niepoddawaniu się zwątpieniu” - podkreśliła. Zdzisław Raczyński, dyr. Departamentu Europy Środkowo-Wschodniej Ministerstwa Spraw Zagranicznych powiedział: „Jesteśmy świadkami, że idee naukowe generowane w tym Instytucie stają się realną polityką. Zamysł, który tutaj powstał dzisiaj jest jednym z fundamentów wschodniej polityki zagranicznej Rzeczypospolitej”. Chodzi tu o powołanie Grupy Wyszehradzkiej (Polska, Węgry, Czechy i Słowacja) na początku lat 90. abp Życiński mówił: „Osobowość prof. Kłoczowskiego tworzy styl działania, w którym mimo zmieniających się czasów pewne środowiska pozostają wierne tradycji, przesłaniu i zatroskaniu o wartości. Jest to piękne świadectwo ponadpartyjnego podejścia do tych składników kultury, które stanowią nasze dziedzictwo i wartość wspólną”.

Towarzystwo IEŚW powstało w 1991 r. z inspiracji środowiska akademickiego Lublina. Głównym celem jest ukazywanie historycznej i kulturowej specyfiki obszaru między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym. Jako organizacja pozarządowa skupia 130 wybitnych uczonych, znawców dziejów i współczesnego oblicza naszej części Europy. Towarzystwo ma wspierać prace IEŚW powołanego przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych pod koniec 2001 r. Instytut jest rządową jednostką rozwojowo-badawczą. Statutowym zadaniem jest prowadzenie wielodyscyplinarnych badań nad miejscem Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w Europie i świecie oraz organizowanie i wspieranie współpracy naukowej. Dotychczas zorganizowano 40 międzynarodowych konferencji, wydano ponad 80 naukowych publikacji i zrealizowano szereg projektów na temat dziejów Europy Środkowo-Wschodniej, relacji między narodami, sytuacji religijno-wyznaniowej krajów z regionu i ich procesów integracyjnych. Do tej pory Instytut korzystał z pomieszczeń użyczanych przez Lubelskie Towarzystwo Naukowe przy pl. Litewskim. Remont dworku przy ul. Niecałej trwał od jesieni 2002 r.