Nie zawsze jednak potrafimy to zrobić. Jak sobie radzić w tej sytuacji? Najpierw warto sobie odpowiedzieć na kilka pytań.

Dlaczego nie potrafię odmówić?

Powody mogą być różne. Niekiedy boimy się, że jeśli powiemy „nie”, osoby z naszego otoczenia (np. z pracy) przestaną nas lubić. Albo tak bardzo chcemy czuć się potrzebni i przydatni, że od tego uzależniamy poczucie własnej wartości. Jeśli jesteśmy nadmiernie empatyczni, zaczynamy stawiać cudze emocje i problemy na pierwszym miejscu, ignorując siebie. Przyczyna może też tkwić we wzorcach, które wynieśliśmy z dzieciństwa – gdy doświadczaliśmy emocjonalnej manipulacji lub gdy nasze odmawianie było piętnowane, może nam być trudno stawiać granice w dorosłym życiu.

Czy brak odmowy mi szkodzi?

Tak, musimy mieć świadomość, że ciągłe uleganie innym osobom może mieć poważne konsekwencje. Biorąc na siebie zbyt wiele zadań, stopniowo tracimy kontrolę nad własnym czasem – przeciążenie obowiązkami to częsta przyczyna chorób fizycznych i psychicznych. Gdy zawsze stawiasz innych na pierwszym miejscu, zaczynasz zaniedbywać swoje pasje, odpoczynek bądź relacje. W którymś momencie możesz zacząć czuć się wykorzystywany, będziesz mieć poczucie niesprawiedliwości bądź dusić w sobie żal.

Dlaczego warto umieć odmawiać?

Umiejętność stawiania granic przydaje się zarówno w życiu rodzinnym, towarzyskim, jak i w miejscu pracy. Każdy z nas ma prawo powiedzieć „nie” – dbanie o siebie nie jest egoizmem. Jeśli zawsze ulegasz innym, przestają oni zauważać, że robisz dla nich coś szczególnego, przyzwyczajają się do tego, że przybiegasz na każde wezwanie, a czasem nie widzą nawet, że coś sprawia ci trudność lub jest dla ciebie uciążliwe. Boisz się, że ktoś się obrazi? Tak może się zdarzyć, ale czy naprawdę uważasz za zdrową relację, w której druga strona akceptuje cię jedynie wtedy, gdy się jej podporządkowujesz?

Tego można się nauczyć

Odmawiać powinno się w sposób grzeczny, z szacunkiem dla drugiej osoby – niecierpliwy ton, złośliwość, a zwłaszcza wybuchy agresji skutecznie zamykają drogę do porozumienia. Zdanie: „Daj mi chwilę, muszę się zastanowić”, stwarza okazję do spokojnego przemyślenia sprawy, skoncentrowania się na swoich potrzebach i możliwościach, i wreszcie dokonania wyboru. Nie szukaj skomplikowanych wymówek – po prostu powiedz, że nie masz czasu lub możliwości tego zrobić. Możesz (ale nie musisz) zaproponować alternatywne rozwiązanie, np. pomoc w innym terminie lub w inny sposób. Zwróć też uwagę na to, jak reagujesz na myśl o tym, że komuś odmówisz. Jeśli budzi to w tobie lęk, jeśli twoje ciało reaguje w niekomfortowy sposób, jeśli zadręczasz się myślami na ten temat itd., może się okazać, że będziesz potrzebować wsparcia specjalisty. /kjk