Odpowiedź eksperta
Jeśli czuje się Pan oszukany, to znaczy, że został Pan doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sytuację taką reguluje Kodeks karny w art. 286. Oznaczałoby to dla Pana – przy założeniu oczywiście, że właściwie interpretuje Pan położenie, w którym się znalazł – iż nie musi Pan zwracać się z pozwem do sądu cywilnego, a wystarczy na policji lub w prokuraturze złożyć zawiadomienie o przestępstwie.

Wspomniany przeze mnie art. 286 kk brzmi następująco:

„§ 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego”.

W postępowaniu karnym o powyższe przestępstwo, które toczy się z urzędu, możliwe jest orzeczenie przez sąd obowiązku naprawienia szkody.

Orzeczenie tego środka, który jest środkiem kompensacyjnym, jest dopuszczalne tylko w przypadku wydania wyroku skazującego, którym sąd rozstrzyga o kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego za przypisane mu przestępstwo, z którego wynikła szkoda lub które spowodowało wyrządzenie poszkodowanemu krzywdy.

Warunkiem orzeczenia obowiązku naprawienia szkody jest skazanie sprawcy za przestępstwo oraz złożenie stosownego wniosku przez pokrzywdzonego.

Jednocześnie środek karny, jakim jest obowiązek naprawienia szkody, występuje w postaci obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z 2013 r. możliwe jest jednoczesne orzeczenie wobec skazanego obowiązku naprawienia szkody majątkowej (odszkodowania) i wynagrodzenia za szkodę niemajątkową (krzywdę) w postaci zadośćuczynienia.

Procedura karna, w odróżnieniu od procedury cywilnej, nie narazi Pana na żadne koszty, zwłaszcza że przestępstwo z art. 286 kk jest przestępstwem ściganym z urzędu.