Jest to choroba zakaźna układu oddechowego, która kiedyś zbierała śmiertelne żniwo wśród niemowląt i małych dzieci. Dzięki programowi szczepień ochronnych, począwszy od lat 60., przypadki krztuśca były sporadyczne. Obecnie w wielu krajach nastąpił skokowy wzrost liczby zachorowań.

Informacyjne abc

Krztusiec wywołują bakterie – pałeczki krztuśca – które po wniknięciu do dróg oddechowych produkują toksyny uszkadzające nabłonek. Choroba przenosi się drogą kropelkową; do zakażenia dochodzi podczas kaszlu, kichania, rozmowy. Ocenia się, że ryzyko zakażenia po kontakcie z osobą chorą wynosi 80%. Od zainfekowania do wystąpienia objawów upływa zwykle tydzień do dwóch. W pierwszej fazie choroby obok suchego kaszlu mogą wystąpić stany podgorączkowe, katar, ból gardła, czasem zapalenie spojówek.

Charakterystyczny dla krztuśca napadowy, uporczywy i duszący kaszel pojawia się w drugiej fazie choroby. Napad rozpoczyna się serią kaszlnięć na jednym wydechu, po których następuje głęboki świszczący wdech przypominający pianie koguta. U niemowląt występują napady duszności, łzawienie oczu, zaczerwienienie twarzy, bezdech. Ataki kaszlu u chorego mogą się powtarzać wielokrotnie w ciągu dnia. Mogą być sprowokowane przez m.in.: jedzenie, silne emocje, wysiłek fizyczny, drażniące zapachy itd. Kaszel zwykle nasila się w nocy. Powolne zdrowienie następuje w trzeciej fazie choroby, ataki kaszlu stają się rzadsze i słabsze, mogą się jednak nasilić, jeżeli w tym czasie dojdzie do kolejnej infekcji. Typowe dla krztuśca jest utrzymywanie się kaszlu przez wiele tygodni, stąd bywa on nazywany kaszlem 100 dni lub też czarnym kaszlem. Długotrwałe i uciążliwe objawy prowadzą do osłabienia organizmu.

Leczenie i zapobieganie

W leczeniu krztuśca podawane są antybiotyki, często także leki rozrzedzające wydzielinę. Bardzo ważne jest dbanie o nawodnienie chorego oraz właściwe odżywienie, z uwzględnieniem diety lekkostrawnej. Szybkie zgłoszenie się do lekarza i wdrożenie leczenia jest ważne dla zapobiegania powikłaniom, m.in. zapaleniu płuc. Najbardziej narażone na ciężki przebieg choroby są niemowlęta i małe dzieci, u których w jej wyniku, obok ciężkich chorób układu oddechowego, mogą także wystąpić m.in. powikłania neurologiczne, które niosą ryzyko niepełnosprawności. Z uwagi na możliwość komplikacji u dzieci konieczne może być leczenie szpitalne.

W przypadku stwierdzenia choroby ważna jest ochrona domowników, zwłaszcza tych z niedoborami odporności. Najwyższy stopień zaraźliwości utrzymuje się przez pierwsze 2 tygodnie, ale chory może zakażać otoczenie w sumie przez 3-4 tygodnie. Przyjmowanie właściwego antybiotyku skraca czas zaraźliwości choroby. Zachorować można w każdym wieku, a przebycie krztuśca nie oznacza nabycia trwałej odporności. Również szczepienia ochronne nie zapewniają odporności „na zawsze”. Pierwszą dawkę szczepionki dziecko otrzymuje w drugim miesiącu życia, a następnie kolejne, zgodnie z kalendarzem szczepień. Ponieważ na krztusiec można zachorować wiele razy, zaleca się, aby po ukończeniu 18. roku życia co 10 lat ponawiać szczepienie preparatem przeznaczonym dla dorosłych. Ponieważ liczba zachorowań między 1 stycznia a 15 października br. wzrosła w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego pięćdziesiąt razy, warto rozważyć tę możliwość.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.