ZT: Drogi Jakubowe przeżywają swój renesans? Od kiedy zaczęto wytyczać i znakować ich pierwsze odcinki w Polsce?

Dariusz Jurek: Drogi św. Jakuba to światowy fenomen. Jest to szlak pielgrzymkowy, ale jednocześnie najważniejszy szlak kulturowy Europy. Inspiracją do odtworzenia tradycji pielgrzymowania drogami św. Jakuba (idea camino) były słowa św. Jana Pawła II, które wygłosił 9 listopada 1982 r. w katedrze w Santiago de Compostela. Był to tzw. Akt Europejski. To właśnie w nim papież, obecnie święty, zaprosił mieszkańców naszego kontynentu do odtwarzania szlaków do głównego sanktuarium św. Jakuba Apostoła – Camino de Santiago.

To było głównym impulsem i od tej daty obserwujemy renesans dróg Jakubowych. Najpierw miało to miejsce na zachodzie Europy, a później także w Polsce, gdzie jako pierwsza udostępniona została w 2005 r. Dolnośląska Droga św. Jakuba, prowadząca z Jakubowa do Zgorzelca.

W regionie Zagłębia też są wytyczone szlaki. Skąd i dokąd one prowadzą?

Do diecezji sosnowieckiej idea ta dotarła na początku 2008 r. Jeszcze w styczniu tego roku zacząłem teoretyczne prace nad wytyczeniem fragmentu Drogi św. Jakuba Via Regia na odcinku z Krakowa do Piekar Śląskich. Zimą 2008 r., najpierw samotnie, a potem z pomocą syna, zacząłem prace terenowe. Wkrótce do tych działań przyłączały się kolejne osoby i w ten sposób powstał Zagłębiowski Klub Przyjaciół Camino, działający przy regionalnym stowarzyszeniu Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego i mający swoją siedzibę przy parafii św. Jakuba Apostoła w Sączowie. Z biegiem czasu jako członkowie klubu opracowaliśmy kolejne odcinki dróg św. Jakuba. Obecnie w diecezji sosnowieckiej mamy: Drogę św. Jakuba Via Regia, czyli Drogę Królewską, będącą jedną z najważniejszych w Polsce i Europie; Jurajską Drogę św. Jakuba, która łączy Małopolską Drogę św. Jakuba z Via Regia w okolicy Sułoszowej w Dolinie Prądnika; Jasnogórską Drogę św. Jakuba, która łączy duchową stolicę Polski z Via Regia, a miejsce połączenia tych dwóch, jednych z najważniejszych caminowych szlaków w Polsce znajduje się przy kościele św. Jakuba Apostoła w Sączowie. Szlak ten przygotowaliśmy w ten sposób, że w kierunku odwrotnym, z Sączowa do Częstochowy, jest także Szlakiem Maryjnym. Utworzyliśmy też krótki, dwukierunkowy łącznik, który nazywamy Pyrzowicką Drogą św. Jakuba. Biegnie on od węzła caminowych szlaków przy kościele św. Jakuba w Sączowie do międzynarodowego lotniska. To pozwala na dobrą komunikację, głównie dla pielgrzymów zagranicznych, bo mogą zarówno kończyć, jak i zaczynać swoje pielgrzymki, składając pokłon przed relikwiami św. Jakuba w sączowskiej świątyni.

W chwili obecnej pracujemy nad tym, aby sieć camino w naszej diecezji była jak najszersza, aby obejmowała jak najwięcej parafii. Symbolem wszystkich Dróg św. Jakuba, także tych w diecezji sosnowieckiej, jest muszla, czasem, w zależności od szlaku, mająca różne stylizacje i uniwersalny znak – żółta strzałka, wskazująca kierunek pielgrzymki.

Kto może wyruszyć na szlak? Jakie są wymagania?

Pielgrzymka Drogą św. Jakuba w najbardziej klasycznej formie powinna rozpocząć się „od progu własnego domu”, od własnej parafii. Różni się znacznie od znanych powszechnie jasnogórskich pielgrzymek. Drogami św. Jakuba pielgrzymuje się najczęściej samotnie, w 2-3 osoby, ewentualnie w niewielkich grupkach. Czasem lokalne odcinki camino przemierzają zorganizowane, ale także niezbyt liczne grupy. Takie etapowe przejścia organizuje także nasz Zagłębiowski Klub Przyjaciół Camino. W przyszłym roku, z okazji jubileuszu 800 lat parafii w Sączowie, planujemy przejść naszą diecezję w kilku jednodniowych odcinkach. Już teraz zapraszamy na tę wyjątkową diecezjalną pielgrzymkę.

Drogami św. Jakuba pielgrzymuje się zazwyczaj pieszo (można także rowerem), więc bardzo ważne są dobre buty, wygodny plecak i odpowiedni do takiej wędrówki ubiór. Osoby z doświadczeniem pielgrzymowania doskonale wiedzą, jak się do tego przygotować. Każdy może zostać caminowym pielgrzymem, nawet osoby niepełnosprawne, gdyż w tym przypadku każdy indywidualnie ustala odcinek lub odcinki szlaku, które chce i może pokonać. Chodzi się długodystansowo lub etapowo. Pielgrzymuje się lokalnie lub pokonuje duże odległości przez różne kraje Europy. Wsparciem dla planujących takie pielgrzymki są kluby camino, a wiele informacji można znaleźć w internecie.

Patronem podążających drogami jest św. Jakub Apostoł. Jakie są jego najważniejsze sanktuaria w Polsce? A jak wygląda to w diecezji sosnowieckiej?

W Polsce obecnie mamy 7 sanktuariów św. Jakuba: Jakubowice, Lębork, Więcławice Stare, Szczyrk, Brzesko, Małujowice i Toruń. Wszystkie znajdują się przy drogach św. Jakuba. Wszystkie są bardzo ważne nie tylko dla miłośników camino, ale także dla lokalnych, parafialnych społeczności skupionych przy tych sanktuariach. To ważne, szczególnie w tych czasach, gdy Polski Kościół jest atakowany przez różne środowiska.

W diecezji sosnowieckiej mamy dwie parafie św. Jakuba Apostoła – w Gieble i w Sączowie. Obie mają wielowiekowe historie. Bez wątpienia jednak najważniejszym miejscem w naszej diecezji związanym z kultem św. Jakuba Apostoła jest kościół i parafia w Sączowie. Święty Jakub od zawsze, czyli od blisko 800 lat, był patronem tutejszej parafii, a jednak kult Apostoła w tym miejscu kilkanaście lat temu był w zaniku, praktycznie nie istniał. Zmieniło się to, gdy przez Sączów wytyczono Drogę św. Jakuba Via Regia i gdy odkryto w tym miejscu zapomniane relikwie świętego. Obecnie Sączów że swoją świątynią, relikwiami św. Jakuba Apostoła, schroniskiem dla pielgrzymów, leżący przy węźle głównych dróg św. Jakuba jest jednym z najważniejszych punktów na mapie camino w Polsce. Kult św. Jakuba w tym miejscu systematycznie rośnie. Nawiedzają go liczni pielgrzymi z Polski i Europy, a nawet z innych kontynentów. Zaświadczają o tym ich wpisy w kronikach prowadzonych przy pielgrzymim schronisku – Domu św. Jakuba. Wśród osób składających pokłon i modlących się przed relikwiami św. Jakuba były, i ciągle przybywają, osoby wielu zawodów i profesji, wśród nich także wybitni muzycy czy naukowcy. Sączów, jako wyjątkowe miejsce kultu św. Jakuba Apostoła, opisywany jest już w wielu przewodnikach i książkach.

Członkowie Zagłębiowskiego Klubu Przyjaciół Camino co miesiąc, każdego 28 dnia, pokonując czasem po kilkadziesiąt kilometrów, przybywają do Sączowa na specjalne nabożeństwo przed relikwiami św. Jakuba i na spotkanie, na którym planujemy nasze działania mające na celu rozwój idei camino. Na te spotkania zapraszamy serdecznie wszystkich zainteresowanych tym tematem. Wszystkim życzymy dobrej drogi – Buen Camino.

Dariusz Jurek jest prezesem Stowarzyszenia Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego, autorem odcinka Drogi św. Jakuba od Krakowa do Piekar Śląskich, Jurajskiej Drogi św. Jakuba oraz współautorem Jasnogórskiej Drogi św. Jakuba.