Pierwszy polski kronikarz, autor Kroniki polskiej, przez kilkanaście lat biskup krakowski, potem mnich w opactwie cysterskim w Jędrzejowie.

Pochodził z utytułowanego rodu Różyców. Po święceniach kapłańskich wyjechał na studia do Paryża i Bolonii. Najprawdopodobniej studiował prawo, filozofię lub medycynę. Po powrocie do kraju należał do dworu Kazimierza Sprawiedliwego.

Był pierwszym w historii Kościoła w Polsce biskupem wybranym przez kanoników katedralnych, a nie przez panującego księcia. Jako biskup należał do zwolenników radykalnych reform w polskim Kościele, m.in.: wprowadzenia celibatu i uniezależnienia Kościoła od władzy świeckiej.

Jeszcze jako biskup krakowski szczególnie wspierał zakony. Gdy miał blisko 70 lat, zrzekł się wszelkiego bogactwa i funkcji. Za pozwoleniem papieża Honoriusza III wstąpił do klasztoru Cystersów w Jędrzejowie. Jak podają źródła, przeszedł trasę z Krakowa do Jędrzejowa piechotą – boso. W Jędrzejowie spędził 5 ostatnich lat życia, pisząc czwartą część swoich kronik. Zmarł w 1223 r. Kroniki klasztoru w Jędrzejowie odnotowały ponad 150 cudów i łask, w tym wiele wskrzeszeń z martwych przypisywanych Kadłubkowi. W 1764 r. papież Klemens XIII ogłosił go błogosławionym, a w 1959 r. został wszczęty proces kanonizacyjny.