Pytanie czytelnika:
Jakie jest znaczenie opłatka?

Na całym świecie wzrasta zainteresowanie polskim zwyczajem dzielenia się opłatkiem. Skąd zainteresowanie tą tradycją? Dlaczego wzbudza tak wielki zachwyt? Odpowiedź zawarta jest w znaczeniu opłatka i gestu dzielenia się nim. Skoro jest to znak pojednania, dawania siebie drugiemu człowiekowi, czyli znak miłości, to nie zaskakuje potrzeba tego gestu. Czyż współczesny mieszkaniec świata w swojej codzienności nie pragnie właśnie takiego spotkania z drugim człowiekiem?

Już w starożytności łamanie chleba miało wiele znaczeń. W tym geście, poza tym, żeby wszyscy się najedli, chodziło o uwydatnienie postawy człowieka. W czasie wieczerzy z Apostołami Jezus połamał chleb i rozdał siedzącym, wskazując, że to właśnie On jest tym chlebem, bo to On z miłości odda swoje życie dla innych. Podzieli się życiem z innymi tak, jak dzieli się chleb. Jezus ustanowił tym samym sakrament Eucharystii i kapłaństwa – po dziś dzień chleb eucharystyczny udzielany jest uczestnikom liturgii, a także przechowywany pieczołowicie w wyznaczonym do tego miejscu w kościele (tabernakulum). Pierwsi chrześcijanie nazywali zgromadzenia liturgiczne łamaniem chleba. Aby spożyć Ciało Chrystusa, chleby dzieliło się na liczne kawałki. Każdy przyjmował miłość Chrystusa, aby jako chrześcijanin w codzienności dzielić się nią przez swoje życie.

Od IV wieku, gdy liczba chrześcijan znacznie wzrosła i zaczęła zanikać praktyka częstego przyjmowania Komunii św., zrodził się zwyczaj rozdzielania chleba. Nie był to jednak chleb eucharystyczny, ale miał wyrażać jedność wspólnoty. Taki chleb diakoni i akolici roznosili po domach chrześcijan, aby w codzienności, przy stole mieli poczucie jedności wspólnoty. Taki chleb posyłali sobie nawzajem także biskupi, aby wyrażać jedność, wierność Chrystusowi i oparcie swojej działalności na Apostołach. Wysyłali ten chleb i dołączali do niego list z życzeniami oraz słowami wsparcia.

Zwyczaj posyłania chleba z życzeniami zataczał coraz szersze kręgi. Na przestrzeni wieków, aby ułatwić tę czynność, chleb przyjmował symboliczną postać płatka wypieczonego z mąki i wody. Sama nazwa „opłatek” pochodzi od łacińskiego słowa oblatum, co znaczy „dar ofiarny”.

W Polsce zwyczaj dzielenia się opłatkiem jest wyrazem miłości, pojednania i pamięci o najbliższych. Przeżywanie Wigilii od wieków było wypełnione obrzędami, które podkreślały wymiary życia rodzinnego i społecznego. Łamanie opłatka to moment zjednoczenia nie tylko z obecnymi, ale ze wszystkimi, których z różnych powodów nie ma. Zrozumiałe jest zatem, że w Polsce tradycja dzielenia się opłatkiem jest mocno zakorzeniona, ponieważ historia naszego kraju naznaczona jest licznymi wydarzeniami, takimi jak wojny, przymusowa emigracja, internowanie, których konsekwencją było nagłe i bolesne rozdzielanie rodzin, wspólnot, społeczeństw. W wigilijny wieczór, pomimo odległości i braku wiedzy o miejscu czyjegoś pobytu, opłatek duchowo jednoczy. Warto dodać, że również dla Polaków niezwiązanych ściśle z chrześcijaństwem dzielenie się chlebem i opłatkiem od wieków jest ważnym znakiem okazywania szacunku i otwarcia na drugiego człowieka.