Na cmentarzu wojennym w Sochach koło Zwierzyńca przypomniano tragiczne wydarzenia, które dotknęły tę polską wieś. W Sochach, 1 czerwca 1943 r., hitlerowscy okupanci dokonali masowego mordu mieszkańców wsi. Zabijano mężczyzn, kobiety, dzieci i starców. Wieś spalono, a mordu dokonano w odwecie za pomoc, jakiej udzielali mieszkańcy wsi walczącym oddziałom partyzanckim. Zamordowano wówczas 88 mężczyzn, 52 kobiety i 45 dzieci. Z pogromu ocalał tylko jeden dom i kilka osób, które uciekły albo zdążyły się schować. Wśród nich była 4-letnia wówczas Anna Szawara-Maciejewska, która wspominała te tragiczne wydarzenia. – To był okropny dzień. Rano ok. godz. 5 tata usłyszał jakieś wybuchy i wstał. Kiedy wrócił, to tylko powiedział do nas, abyśmy się szybko zbierali, bo już wieś się pali. To wszystko we mnie zostało, mimo że byłam tak małym dzieckiem, to do dziś mam te obrazy przed oczami. Żyję tym, jakby to było wczoraj. Nie mogę oglądać żadnych wojennych filmów, czytać książek. Na samą myśl łzy mi napływają do oczu, bo jako dziecko chciałam tylko miłości i troski, a tu taka straszna trauma. Tyle osób zginęło, tylu ludzi zostało zabitych na moich oczach. Widziałam śmierć ojca, rozszarpaną od kuli siostrę. Bardzo bym chciała, żeby młodzi wiedzieli i rozumieli, że wojna to jest straszna rzecz. Dla mnie, jako dziecka, to było coś strasznego. To było piekło – opowiadała.

Polska wieś w walce z okupantem

Prezydent Andrzej Duda w swoim wystąpieniu podkreślił ogromną rolę polskiej wsi w walce z hitlerowskim okupantem. – Zawsze podkreślam tę niezwykłą wartość, jaką niesie polska wieś i ludzie polskiej wsi, polski rolnik, który własnymi rękami dotyka ziemi, po to, by dała plony. To są ci, o których niejednokrotnie w naszej historii mówiliśmy, że żywią i bronią. Bo wtedy, kiedy trzeba było stawać w obronie ojczyzny, zwłaszcza w XX wieku, nie dałoby się obronić Polski bez polskiej wsi. Nie udałoby się skutecznie walczyć bez polskiej wsi. To ci, którzy na co dzień uprawiali polską ziemię, gdy przyszedł czas próby, umieli chwycić za broń, za karabin i walczyć. To oni stanowili trzon Polskiej Armii Podziemnej, Armii Krajowej, oddziałów partyzanckich. Nie byłoby tej skutecznej walki podziemnej, której bał się okupant, gdyby nie oni. Polska wieś zapłaciła podwójnie. Zapłaciła krwią tych, którzy walcząc polegli i tych, którzy za walkę i pomoc walczącym zostali pomordowani, tak jak tutaj, w Sochach. Bo wieś była ostoją tej walki, nie tylko dlatego, że to z niej szedł żołnierz i partyzant, ale też dlatego, że to ona właśnie żywiła i dawała oparcie, aby żołnierze i partyzanci mogli przetrwać w lesie – powiedział prezydent.

Pamięć i wdzięczność

Prezydent RP dziękował również mieszkańcom polskiej wsi za niezłomną postawę w walce za ojczyznę. – Dzisiaj na wasze ręce, mieszkańców tej wsi, kiedyś spacyfikowanej, a dzisiaj tętniącej życiem składam serdeczne podziękowania. I tej ziemi, która tak wiele z siebie dała po to, by Polska była wolna, niepodległa i suwerenna. Spacyfikowano, może i chciano unicestwić, chciano zabić wszystkich, wymazać z powierzchni ziemi. A mimo to Sochy trwają, są silne mocą swoich mieszkańców, ludzi tej ziemi, tej ojcowizny. Trwają i będą trwać tak, jak będzie trwać Rzeczpospolita. Niech żyje Polska! Cześć i chwała bohaterom, wieczna pamięć poległym i pomordowanym! Niech Pan Bóg ma w swojej opiece nasz narów. Niech Pan Bóg ma w swojej opiece polską wieś – podkreślał.

Na cmentarzu wojennym w Sochach prezydent RP Andrzej Duda oddał hołd pomordowanym mieszkańcom, złożył kwiaty i zapalił znicz. Modlił się nad grobami ofiar hitlerowskiego ludobójstwa, a także spotkał się z osobami, które ocalały, z naocznymi świadkami tamtych wydarzeń, którzy do dziś dają świadectwo o tym, co wydarzyło się w Sochach w 1943 r.