Nabożeństwa ku czci św. Józefa w pobożności ludowej przybierają bardzo różne formy, takie jak: Godzinki, litanie, Różaniec, modlitwy czy pieśni. Każdy czciciel św. Józefa może wybierać dowolne modlitwy i ćwiczenia duchowe, a pomocą mogą służyć dostępne w każdej katolickiej księgarni książeczki do nabożeństwa, zatwierdzone przez kompetentną władzę kościelną.

Miesiąc św. Józefa

Trwający w Kościele, z woli papieża Franciszka, Rok św. Józefa jest dobrą okazją do pogłębienia duchowości, ale również przypomnienia sobie ważnych form pobożności związanej z tym świętym. Jedną z najbardziej znanych jej form, praktykowanych również dzisiaj, jest rozważanie cnót, tajemnic radosnych i bolesnych życia św. Józefa. Modlitwę tę odmawia się przez cały marzec – miesiąc szczególnie poświęcony temu świętemu. Ważne jest uczynienie tego miesiąca czasem codziennej modlitwy do św. Józefa. Można np. odmawiać przed każdą Mszą św. lub po niej modlitwę Do Ciebie, święty Józefie albo Litanię do św. Józefa, a także rozważać poszczególne tajemnice życia tego świętego. Szczególną pomocą mogą być specjalne książeczki z modlitwami do św. Józefa. Warto podkreślić, że ta praktyka była bardzo dobrze znana w Polsce pod koniec XIX i na początku XX stulecia. W 1906 r. Apostolstwo Modlitwy wydało modlitewnik na miesiąc marzec ku czci św. Józefa – niedawno w wydawnictwie Bernardinum ukazał się jego reprint. Zarówno rozważania na cały marzec, jak i inne modlitwy do św. Józefa można też znaleźć na stronie internetowej narodowego sanktuarium św. Józefa w Kaliszu (www.swietyjozef.kalisz.pl).

Dzień św. Józefa

W pobożności józefowej istotne miejsce zajmuje dzień św. Józefa. Jest to m.in. 19. dzień każdego miesiąca, w którym sprawowana jest Msza św. wotywna o św. Józefie. Są parafie, w których odprawiane są wtedy w kościołach comiesięczne nabożeństwa ku czci tego świętego w intencji osób chorych, umierających, prześladowanych i ludzi pracy. Zachęca się również w tym dniu do rodzinnego odmawiania modlitwy różańcowej, a także do osobistego zawierzenia opiekunowi Świętej Rodziny wykonywanej pracy.

Szczególnym dniem poświęconym św. Józefowi jest każda środa. Tego dnia są odprawiane również w parafiach Msze św. wotywne ku jego czci, a wierni podejmują modlitwy w intencji dzieł, którym patronuje św. Józef lub w intencji ludzi pracy. W każdej książeczce do nabożeństwa można znaleźć jakąś modlitwę do św. Józefa i w środę kierować do niego wezwania i prośby.

Kult św. Józefa rozwinął się w licznych formach pierwotnego folkloru, a także w późniejszych nabożeństwach, w skład których wchodziły litanie, pieśni oraz różne modlitwy – od krótkich wezwań po Różaniec i Godzinki. Znane było również nabożeństwo Siedem śród, pochodzące z XVII wieku. Przypomniała o tym na początku 2003 r. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, która wydała dokument zatytułowany Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii. Nabożeństwo siedmiu śród – bądź niedziel – ku czci św. Józefa praktykowane jest do dzisiaj. W trakcie nabożeństwa rozpamiętuje się bolesne i radosne chwile z życia tego świętego. W tradycji bizantyjskiej znana jest też praktyka tzw. niedzieli św. Józefa, która również przyjęła się w naszej ojczyźnie.

Litania i nowenna ku czci św. Józefa

Innym ulubionym i znanym nabożeństwem w Polsce, także pochodzącym z XVII stulecia, jest nowenna do św. Józefa, którą się celebruje przez dziewięć kolejnych dni. W czasie tej nowenny czytana jest lub śpiewana Litania do św. Józefa, zatwierdzona przez papieża Piusa X. Warto przypomnieć, że różne litanie do św. Józefa pojawiły się w Polsce w XVII wieku, m.in. Litania do serca św. Józefa.

Inne formy pobożności

Wśród znanych i praktykowanych form pobożności józefowej są m.in.: Koronka na cześć św. Józefa oraz Różaniec św. Józefa, który składa się z 60 paciorków, na pamiątkę 60 lat, które święty – według pobożnej tradycji – przeżył na ziemi. Do dzisiaj praktykowane jest nabożeństwo Pięć westchnień do św. Józefa. Szczególnie w pobożności wiernych wyróżnia się nabożeństwo do opieki św. Józefa. Jest ono szczególnym rodzajem modlitwy, która ma na celu uproszenie dla siebie opieki tego wielkiego świętego i oddanie mu szczególnej czci. Nabożeństwo to jest odprawiane przez kolejnych 30 dni na pamiątkę 30 lat, które św. Józef przeżył z Jezusem Chrystusem, Synem Bożym.

Jedną z ciekawszych form pobożności ku czci św. Józefa jest Septenna ku czci siedmiu radości i siedmiu boleści Świętego Józefa. Odprawia się ją przez siedem dni lub siedem śród. Jest to najstarsze w Polsce nabożeństwo do św. Józefa. Już w XVII wieku septennę praktykowały klasztory karmelitańskie. Potem do tej praktyki dołączyły bractwa, a także coraz liczniejsi czciciele św. Józefa.

W Polsce praktykowane są również Dróżki św. Józefa. Znane są one m.in. w sanktuarium św. Józefa w Częstochowie i w sanktuarium Kalwaryjskiej Matki Zawierzenia w Praszce. Warto również dodać, że w archidiecezji częstochowskiej wydany został modlitewnik różańcowy pt. Z młodym Jezusem w Nazarecie. Życie ukryte Pana Jezusa na tle Różańca Świętego, przygotowany przez abp. Stanisława Nowaka. Zawiera on m.in. dwie tajemnice różańcowe poświęcone św. Józefowi: „Praca Jezusa jako cieśli dla bliźnich” oraz „Obecność Jezusa w życiu i przy śmierci św. Józefa”. Tajemnice życia ukrytego w Nazarecie można dodawać prywatnie na przedłużeniu tajemnic radosnych Różańca św.

Szkaplerz i bractwa św. Józefa

Jednym z zewnętrznych znaków pobożności józefowej jest szkaplerz św. Józefa, który jest oznaką pełnego zaufania i czci dla opiekuna Zbawiciela i oblubieńca Maryi. Szkaplerz ten przypomina o wyższości życia duchowego nad doczesnym i o konieczności modlitwy. Myśl o ustanowieniu szkaplerza pojawiła się równolegle we Włoszech i we Francji ok. 1865 r. Oficjalne zatwierdzenie szkaplerza św. Józefa dla Kościoła powszechnego nastąpiło dekretem Świętej Kongregacji Rytów, który papież Leon XIII zatwierdził 18 kwietnia 1896 r. Obok szkaplerza ważne miejsce w pobożności i szerzeniu kultu św. Józefa zajmują bractwa św. Józefa.

Ważnym elementem kultu św. Józefa są również peregrynacje obrazu tego świętego w rodzinach naszych parafii oraz rozwój duszpasterstwa mężczyzn na bazie ruchów, stowarzyszeń i wspólnot promujących chrześcijańską formację tego stanu. Wydaje się także uzasadnione w dzisiejszym trudnym czasie zawierzenie diecezji i parafii św. Józefowi. Może warto pomyśleć również o odnowieniu i wyeksponowaniu wizerunków św. Józefa i Świętej Rodziny w domach rodzinnych oraz w naszych świątyniach. Oczywiście, nie zapominając o adoracji Najświętszego Sakramentu i skorzystaniu z sakramentu pokuty i pojednania dla pogłębienia naszej więzi z Jezusem, którego opiekunem był św. Józef.