Finansowe wsparcie, pomoc w czynnościach dnia codziennego czy oferta dla aktywnych seniorów. Pandemia COVID-19 uwypukliła potrzebę prowadzenia polityki wspierającej osoby starsze na wielu płaszczyznach – podkreśla minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.

„Świat potrzebuje waszej mądrości i doświadczenia, aby zbudować przyszłość, która będzie szanować prawa wszystkich. Starość może być czasem dawania i dialogu, bogactwem, a nie obciążeniem. Przyszłość danego narodu zakłada bowiem dialog i spotkanie między starszymi a młodymi, aby tworzyć społeczeństwa bardziej sprawiedliwe, piękne, bardziej chrześcijańskie”. Te słowa – w ubiegłym roku – papież Franciszek skierował do osób starszych, członków Narodowego Stowarzyszenia Pracowników w Podeszłym Wieku. W dużym stopniu oddają one też ducha działań podejmowanych przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.

Wyzwanie, nie zagrożenie

– Polityka senioralna dla rządu Zjednoczonej Prawicy stanowi wyzwanie, bowiem osoby starsze to coraz liczniejsza grupa o różnorodnych i często specyficznych potrzebach. Starzenie się społeczeństwa traktujemy nie jako zagrożenie, ale i szansę dla rozwoju. W dłuższej perspektywie czasu takie podejście przyczynia się m.in. do poprawy jakości życia osób starszych oraz podnoszenia świadomości w społeczeństwie – mówi minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.

Dłuższa perspektywa jest tutaj kluczowa. Pod koniec 2019 r. liczba ludności Polski wyniosła 38,4 mln, w tym ponad 9,7 mln stanowiły osoby w wieku 60 lat i więcej (ponad 25%). Zgodnie z prognozą Głównego Urzędu Statystycznego na lata 2014-50 proces starzenia się społeczeństwa w dalszym ciągu będzie się pogłębiał. Populacja osób w tym wieku wzrośnie w końcu horyzontu prognozy do 13,7 mln i będzie stanowiła ponad 40% ogółu ludności.

– Sytuacja demograficzna wymusza wręcz tworzenie polityki przyjaznej seniorom. Polityki, która będzie uwzględniała wszystkie potrzeby osób starszych. Finansowe wsparcie, pomoc w czynnościach dnia codziennego czy ofertę dla aktywnych seniorów – wylicza minister Maląg. – Pandemia COVID-19 uwypukliła tylko potrzebę prowadzenia polityki wspierającej osoby starsze na wielu płaszczyznach – dodaje.

Potrzeby osób starszych – w okresie pandemii – w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej stawiane są na pierwszym miejscu. Seniorzy należą do grupy najbardziej narażonej na zakażenie koronawirusem. Żeby zniwelować ryzyko zachorowania, rząd wprowadził tzw. godziny dla seniorów w sklepach.

Solidarnościowy Korpus Wsparcia Seniorów

Z myślą o seniorach uruchomiony został w październiku Solidarnościowy Korpus Wsparcia Seniorów. Jest to program, który ma wspomóc seniorów w okresie pandemii i uchronić ich przed możliwym zakażeniem. W ramach Korpusu – którego koordynatorem jest Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej – uruchomiona została dedykowana seniorom infolinia. Osoby starsze mogą poprosić o pomoc w czynnościach, które wymagają wyjścia z domu, jednak ze względu na pandemię zostało to uniemożliwione. Zakupy spożywcze czy środki higieniczne dostarczają seniorom pracownicy ośrodków pomocy społecznej przy wsparciu żołnierzy Wojsk Obrny Terytorialnych, harcerzy czy wolontariuszy.

Dla osób, które chciałyby włączyć się w akcję pomocy, uruchomiona została strona internetowa: www.wspierajseniora.pl , gdzie można zgłosić się jako wolontariusz. Do pomocy zgłosiło się już blisko 11 tys. osób, a z prośbą o wsparcie wystąpiło 16 tys. seniorów.

– Nikogo, kto potrzebuje pomocy, nie pozostawimy samego sobie – zaznacza minister Maląg. – Liczby pokazują, że z jednej strony taka inicjatywa jak Korpus była potrzebna, a z drugiej – że Polacy są solidarni i chcą pomagać.

Ci, którzy przeszli zakażenie, pomagają innym

Kolejnym komponentem Solidarnościowego Korpusu Wsparcia Seniorów, uruchomionym z początkiem grudnia, jest wolontariat ozdrowieńców. Osoby, które przeszły zakażenie koronawirusem, mogą bezpiecznie pomagać mieszkańcom domów pomocy społecznej.

Ale wolontariat ozdrowieńców to tylko ułamek wszystkich działań skierowanych w okresie pandemii do mieszkańców i pracowników domów pomocy społecznej. W sumie na wsparcie samych placówek, jak i samorządów prowadzących domy pomocy społecznej rząd przeznaczył ponad 600 mln zł.

– Ważne jest dla nas przede wszystkim bezpieczeństwo pracowników i mieszkańców domów pomocy społecznej, wśród których jest przecież zdecydowana większość osób starszych – mówi Marlena Maląg.

Finansowe wsparcie seniorów

W 2020 r. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej podjęło kilka inicjatyw zmierzających do poprawy sytuacji finansowej seniorów.

Po pierwsze, od bieżącego roku tzw. trzynasta emerytura dla wszystkich emerytów i rencistów jest stałym świadczeniem. Wypłacana jest w wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca roku, w którym wypłacane jest dodatkowe świadczenie (w 2020 r. to 1200 zł brutto). W tym roku świadczenie otrzymało 9,8 mln emerytów i rencistów. Na „trzynastki” rząd przeznaczył blisko 12 mld zł.

Po drugie, na początku roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu dla emerytów i rencistów. Pieniądze trafią do seniorów w przyszłym roku, a wypłata odbędzie się na zasadach podobnych jak przy trzynastej emeryturze, jednak z ograniczeniem liczby uprawnionych – świadczenie to zostanie wypłacone ok. 9,1 mln emerytom i rencistom. Koszt całej operacji oszacowano na ok. 10,6 mld zł.

Po trzecie, wprowadzono świadczenie dla osób represjonowanych. Dzięki nowym przepisom każda osoba mająca status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, której świadczenie emerytalne lub rentowe jest niższe niż 2400 zł brutto, otrzymała prawo do świadczenia wyrównawczego.

– To dowód na to, że jesteśmy rządem, który wywiązuje się ze swoich obietnic. Dotrzymujemy słowa danego seniorom. Nie rezygnujemy z żadnego programu, z żadnego naszego działania, które ma na celu poprawę jakości życia osób starszych – zaznacza Marlena Maląg.

W tym kontekście należy wspomnieć o programie „Mama 4+” – w jego ramach osoby, które wychowały co najmniej czworo dzieci i nie posiadają niezbędnych środków na utrzymanie, mają prawo do otrzymywania minimalnej emerytury. Z najnowszych danych ministerstwa wynika, że od uruchomienia programu – w marcu 2019 r. – do końca października br. przyznano blisko 60 tys. rodzicielskich świadczeń uzupełniających.

Oferta dla aktywnych seniorów

Dotyczy to również programów, dzięki którym rozbudowywana jest oferta zajęć i warsztatów dedykowanych osobom starszym. Mowa o programach „Senior+” i Rządowym Programie na Rzecz Aktywności Osób Starszych. W tym roku na realizację tych programów rząd przeznaczył w sumie 120 mln zł – 80 mln zł to budżet na rozbudowę sieci domów i klubów „Senior+”, 40 mln zł – na projekty realizowane przez organizacje pozarządowe w ramach programu ASOS.

– To programy, które kończą się w bieżącym roku, ale mogę zapewnić seniorów, że powrócą w nowej formule w kolejnym, 2021 r. Są zbyt ważne, zbyt potrzebne osobom starszym, by z nich zrezygnować. Nasz rząd do tego nie dopuści – przekonuje minister Marlena Maląg.

Marlena Maląg
nauczycielka, urzędniczka, działaczka oświatowa i samorządowiec. Od 2019 do 2020 minister rodziny, pracy i polityki społecznej, a od 2020 r. minister rodziny i polityki społecznej. Posłanka na Sejm