Pod koniec czerwca ukazała się bardzo ważna watykańska instrukcja, zatytułowana Nawrócenie duszpasterskie wspólnoty parafialnej w służbie misji ewangelizacyjnej Kościoła. Jak większość dokumentów kościelnych ukazujących się za pontyfikatu papieża Franciszka także ten odbił się szerokim echem w świecie mediów. Co zwinniejsi dziennikarze natychmiast pochylili się nad jego treścią. Niestety, część z nich zgodnie z „duchem czasu” wychwytywała z całości dokumentu jedynie te fragmenty, które w „dziennikarskich marketach” umieszcza się na półkach z najbardziej „chodliwymi” towarami.

Jeden z polskich portali internetowych już w dniu publikacji wspomnianego dokumentu zagrzmiał stanowczym stwierdzeniem: „Papież Franciszek podjął przełomową decyzję. Chodzi o śluby” (o2.pl, 27 czerwca 2020 r.). Zaintrygowany tytułem, który zgodnie ze sztuką dziennikarską powinien stanowić niejako wizytówkę artykułu, zabrałem się do jego lektury. Jak się okazało, o ślubach nie znalazłem w nim wiele. Do zagadnienia odniesiono się w jednym zdaniu. Ciekawsze treści pojawiły się w dalszej części artykułu. Warto przy tej okazji wspomnieć, że autorka pisała go w oparciu o istniejące już doniesienia, zwłaszcza z amerykańskich mediów (Fox News, New York Post). Zakładam zatem, że nie znała ona treści watykańskiego dokumentu w chwili, gdy postanowiła zapoznać z nim swoich czytelników. Stwierdziła bowiem: „Osoby świeckie mogą również wygłaszać kazania w trakcie mszy świętych, a także celebrować uroczystości pogrzebowe lub sakrament chrztu. Wcześniej decyzję musi podpisać miejscowa Kongregacja Episkopatu, a Watykan to zaakceptuje. Nie zezwolono jednak na wygłaszanie homilii”. Co za sensacyjna wiadomość! – mógł pomyśleć czytelnik. Tymczasem informacja okazała się „chwytem marketingowym”. W numerze 99. wspomnianej instrukcji czytamy: „Wierni świeccy mogą przepowiadać w kościele lub kaplicy, jeżeli wymagają tego okoliczności, konieczność lub szczególny przypadek, «zgodnie z przepisami wydanymi przez Konferencję Episkopatu» i «w sposób zgodny z prawem lub z przepisami liturgicznymi oraz przy zachowaniu klauzul w nich zawartych». Jednak w żadnym wypadku nie będą mogli wygłaszać homilii podczas celebracji Eucharystii”. Oznacza to zatem, że absolutnie nie istnieje sytuacja, w której osoba nieduchowna mogłaby podczas Mszy św. wygłaszać homilie lub kazania. W dokumencie podtrzymano natomiast i przypomniano obowiązujące w tej materii prawo. Odnośnie do sprawowania sakramentów czy „uroczystości pogrzebowych” instrukcja przypomina obowiązujące od dawna w Kościele katolickim odnośne normy. Sensacji żadnej zatem nie ma. Podobnie na próżno by szukać w watykańskim dokumencie prób zakwestionowania dotychczasowej dyscypliny kościelnej.

O wiele więcej medialnych komentarzy odnosiło się do, szeroko ujmując, kwestii finansów w Kościele. Tu jednak również na próżno szukać sensacji. Dokument przypomina bowiem od dawna funkcjonujące zasady zawarte m.in. w Kodeksie prawa kanonicznego, głosząc wyraźnie, że „od ofiar mszalnych należy bezwzględnie usuwać wszelkie pozory transakcji lub handlu”. W żadnym przypadku nie oznacza to jednak, że od tej chwili należy w ogóle zaniechać istniejącego od początków Kościoła zwyczaju składania przez wiernych ofiar (finansowych lub w innej formie) z tytułu sprawowanych sakramentów czy posług. Ofiary te, jak przypomina dokument, są wyrazem troski wierzących, którzy w ten sposób przyczyniają się do zaradzania potrzebom parafii, które są „ich sprawą”, stanowią jedną z form praktycznej realizacji piątego przykazania kościelnego, a ponadto „ofiara za celebrowaną Mszę św. jest nadal jedynym źródłem utrzymania dla kapłanów, a także jednym ze środków materialnych niezbędnych do ewangelizacji” (nr 119).

Cieszy fakt, że działalność Kościoła katolickiego jest przedmiotem obserwacji i licznych komentarzy. Kościół jest bowiem niewątpliwie jedną z najbardziej znaczących społeczności funkcjonujących w świecie i mających realny wpływ na ludzkie życie. Ważne jednak, by owe obserwacje i komentarze oparte były o rzeczowe, metodologicznie poprawne i uczciwe analizy, pozbawione „myślenia na skróty” i ulegania mechanizmom tworzenia sensacji za wszelką cenę.