Z prezesem Krajowej SKOK i przewodniczącym WOCCU Rafałem Matusiakiem rozmawia Artur Ceyrowski.

Artur Ceyrowski: „Polak na czele Światowej Rady Unii Kredytowych”; „Wielki sukces Polski”; „Brawo, Polska!” – to tytuły niektórych tekstów, w których odnotowano Pański sukces. Czuje Pan dumę?

Rafał Matusiak: Tak, zdecydowanie czuję dumę i osobistą satysfakcję z tego, że na świecie dostrzega się wysiłki, które wszyscy pracownicy SKOK codziennie czynią, aby te instytucje dobrze funkcjonowały na polskim rynku. Nasze osiągnięcia są zauważane i doceniane, co więcej, niektóre elementy naszego modelu funkcjonowania, nasze pomysły i wdrożone w Polsce procedury zostały powielone i są z powodzeniem stosowane w innych krajach. Nadal stanowimy wzór do naśladowania.

Jak doszło do tego, że jedno z najwyższych stanowisk w świecie globalnych finansów będzie zajmowane przez Polaka?

Rada Dyrektorów WOCCU to obecnie gremium 14-osobowe, w którym zasiadają przedstawiciele unii kredytowych z różnych krajów. Wybory odbywają się co roku, kadencja członków rady trwa 2 lata i ma charakter rotacyjny, tzn. każdego roku tylko część członków rady staje do wyborów. Po walnym zgromadzeniu odbywa się spotkanie reorganizacyjne, w którym uczestniczą wyłącznie wybrani na walnym zgromadzeniu członkowie Rady Dyrektorów – oni z kolei ze swojego grona wybierają przedstawicieli na funkcje wewnętrzne. Te funkcje to: przewodniczący i wiceprzewodniczący, który odgrywa rolę sekretarza, a także skarbnik i przewodniczący komisji wyborczej. Osoby na te cztery funkcje są wybierane przez Radę Dyrektorów i stanowią komitet wykonawczy w ramach rady. Zwykle jest tak, że zaczyna się swoją „przygodę” z Radą Dyrektorów już jako jej członek. Później, angażując się w różne przedsięwzięcia, komisje i prace w ramach rady, mamy możliwość deklarowania tego, w jakich komisjach chcielibyśmy zasiadać i jakimi tematami chcielibyśmy się zajmować. Zaangażowanie we wspomniane prace i merytoryczny poziom decydują o tym, kto w jakim trybie i charakterze powinien pracować. Cieszę się, że jest to kwestia nie automatyzmu, ale faktycznej oceny pracy i zaangażowania. Wszystko to, co przez 6 lat robiłem dla Rady Dyrektorów, zostało docenione przez kolegów i koleżanki z różnych stron świata.

Czym jest Światowa Rada Unii Kredytowych?

To międzynarodowa organizacja powołana w USA w latach 70. XX wieku. Jej główna siedziba mieści się w Madison. W tej chwili zrzesza unie kredytowe ze 118 państw całego świata. Zajmuje się projektami międzynarodowymi, tj. szuka źródeł finansowania i pożytkuje później te środki na projekty w miejscach, w których funkcjonują unie kredytowe, bądź takich, w których WOCCU chciałoby pomagać w ich zakładaniu. Najczęściej dotyczy to państw słabiej rozwiniętych gospodarczo, w których społeczeństwo żyje skromnie i potrzebuje takiej formy pomocy finansowej. WOCCU to również organizacja, która skupia swoje wysiłki na tym, aby regulacje prawne dla unii kredytowych na świecie były odpowiednie do charakteru i skali ich działalności, z czym często jest problem. Zmagamy się z sytuacją, w której unie kredytowe mają nałożone na siebie te same regulacje prawne co banki czy inne komercyjne instytucje finansowe. Stąd zainteresowanie WOCCU dobrym prawodawstwem.

Jednym z licznych projektów realizowanych przez WOCCU jest utworzone w Polsce Regionalne Centrum Unii Kredytowych. Jakie są zadania tej instytucji?

To pomysł, który realizujemy od 2 lat; zainicjowaliśmy takie centra także na innych kontynentach. Głównym celem jest dostarczanie wiedzy, pomysłów i rozwiązań dla unii kredytowych funkcjonujących na danym terenie geograficznym, a zadanie to koordynują przedstawiciele tych unii, które w danym regionie oceniane są jako najbardziej stabilne, najprężniej działające i mające najlepsze podstawy funkcjonowania. Przekazujemy wiedzę na temat usług finansowych, pokazujemy, jak z nich bezpiecznie korzystać, co ma służyć m.in. walce z wykluczeniem finansowym. Walczymy także z wykluczeniem cyfrowym, uczymy korzystać z nowoczesnych usług finansowych, aplikacji, płatności i stron internetowych. Jednym z takich projektów realizowanych przez agencję współpracującą z WOCCU jest ten, który aktualnie prowadzimy na Ukrainie – jedną z linii tego projektu jest tworzenie warunków do udzielania pożyczek ludziom na terenach wiejskich, rolniczych.

Na ile możemy, korzystając z naszych doświadczeń, pomóc budować ten rynek, by walczyć m.in. z wykluczeniem finansowym na Ukrainie?

Widzimy, że jest tam wiele do zrobienia, również w wymiarze rynku finansowego. Jak wszędzie, nakłada się na to sytuacja polityczna, ścierają się ogromne interesy różnych grup wpływu. Jednocześnie dziś niezwykle trudno jest mówić o perspektywach, bo sytuacja związana z pandemią nie do końca pozwala przewidywać, co będzie się działo w najbliższym czasie. Mimo to staramy się szukać miejsc, w których możemy pomagać. Takie miejsca niewątpliwie istnieją, zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie. Niezwykle istotnym elementem są dobra współpraca z nadzorem i kształtowanie otoczenia prawnego. To jest warunek konieczny do dobrego funkcjonowania unii – złe otoczenie prawne może wiele rzeczy utrudnić i skomplikować. Mówię o tym dlatego, że nadal funkcjonujemy w Polsce w otoczeniu prawnym, które zostało napisane w sposób zupełnie nieadekwatny do naszej działalności. To nie są przepisy, które uwzględniają specyfikę naszej działalności i misję, którą realizujemy. Rozmawiamy zarówno z nadzorem, jak i z rządem na temat zmiany przepisów. Niektóre regulacje udało się już wprowadzić, niektóre wciąż czekają na wdrożenie. Budujące jest to, że w odróżnieniu od lat poprzednich w tej chwili jest konstruktywny dialog zarówno z nadzorem, jak i ze stroną rządową. Nie zabiegamy o żadne przywileje ani ulgi dla SKOK – zabiegamy wyłącznie o to, aby regulacje, które nas dotyczą, uwzględniały fakt, że nie jesteśmy zainteresowani inwestowaniem w ryzykowne instrumenty finansowe. Mamy innego klienta niż banki i nie jesteśmy instytucją komercyjną; świadczymy usługi w prostym i czytelnym zakresie osobom fizycznym.

Raz jeszcze gratuluję wyboru na przewodniczącego Światowej Rady Unii Kredytowych. Mam nadzieję, że wzmocnienie Pańskiego autorytetu dzięki tej decyzji rozwinie argumenty polskich unii kredytowych w walce o dobre regulacje prawne.

Rafał Matusiak
ekonom z wykształcenia, z systemem SKOK związał się od początku odradzania się spółdzielczej samopomocy finansowej w Polsce.
Od 2012 r. pełnił funkcji prezesa Krajowego SKOK. Został po raz pierwszy wybrany do Rady Dyrektorów WOCCU w lipcu 2015 r. W 2017 r. został przewodniczącym ważnej Komisji Rady. Od 2018 r. pełnił funkcję wiceprzewodniczącego i sekretarza.