KRZYSZTOF KUNERT: – W Oławie jest ksiądz proboszczem od trzech lat. Jednym z głównych zadań była odbudowa spalonego kościoła św. Józefa, która rozpoczął księdza poprzednik ks. Paweł Cembrowicz. To było nowe doświadczenie?

KS. TOMASZ CZABATOR: – Kwestia spalonego kościoła była jedną z głównych, którymi się zająłem, ale miałem o tyle ułatwione zadanie, że ks. Paweł Cembrowicz wiele już dokonał w tej sprawie. W zasadzie na zewnątrz cały budynek był już wykończony; z elewacją, wieżą, dachem. To dzieło jego, naszych parafian i wszystkich, którzy wspierali tę odbudowę. Moim zadaniem było wykończenie wnętrza, zabezpieczenia całego obiektu i oddania go zgodnie z prawem do użytkowania. Chcę podkreślić, że ja również nie zostałem sam, ponieważ kiedy przyszedłem na parafię w 2014r. była już powołana Rada Odbudowy Kościoła i ci właśnie ludzi wspierali swoją pracą i doradztwem nas duszpasterzy.

– Kościół spłonął rankiem 30 maja 2013 r. w uroczystość Bożego Ciała...

– Wszyscy szykowali się na procesję i nagle taki cios. Mieszkańcy kilka godzin patrzyli, jak płonie ich świątynia. A przecież kiedy pali się kościół, to tak jakby płonął własny dom. To nie tylko utrata zabytku, ale także domu modlitwy, czegoś co jest bardzo drogie ludziom, z czym są związani. Z kościoła zostały tylko same mury, zawaliła się nawet wieża. To był bardzo smutny obrazek.

– Przypomnijmy, skąd wziął się ogień?

– Uczynił to człowiek, ale w sposób nieświadomy, nieumyślny, przez nieuwagę. Została mu darowana wina i nie ma potrzeby kontynuować tego wątku.

– To było ważne miejsce dla oławian?

– Sam kościół był początkowo protestancki, z czasem odkupili go katolicy. Ta świątynia zawsze była ważna dla mieszkańców Oławy, bo wielu z nich miało tu blisko i było przyzwyczajonych, że na Mszę idą właśnie tutaj. Przez lata kościół służył też jako pogrzebowy. Stąd też ludzie go znali, stąd wychodziły procesje na cmentarze.

– Wróćmy do odbudowy. Co konkretnie udało się przez ostatnie trzy lata zrobić.

– Od 2014 r. ruszyliśmy z planami wyposażenia kościoła. Wcześniej jednak trzeba było przygotować i otynkować ściany, założyć okna, zaizolować podłogę. Na podłodze położyliśmy kamień strzegomski, a prezbiterium zbudowaliśmy z marmuru. Zależało nam, aby docenić św. Józefa. Poprosiliśmy o pomoc Jana Bartkowiaka, który wszystko zaplanował głównie przy pomocy ikon. Chodziło mi też o to, aby nie potraktować świątyni jak kościoła filialnego. Nad tabernakulum wisi jako ikona przepięknie kolorowany, pokryty złotem krzyż, droga krzyżowa jest również w formie ikon. Oprócz tego są obrazy, z jednej strony kościoła związane tematycznie z miłosierdziem. W centrum Jezus Miłosierny, a po bokach św. Faustyna, św. Maksymilian oraz św. o. Pio i św. Matka Teresa z Kalkuty. Natomiast z drugiej strony w centrum znajduje się replika obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, a po bokach Jan Paweł II i Prymas Tysiąclecia oraz mniejszy obraz bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

– Parafia to nie tylko księża, ale także świeccy. Jak ludzie zareagowali na to, że spalił się ich kościół?

– Jako proboszcz zbierałem informacje m.in. chodząc po kolędzie, co ludzie myślą o odbudowie. Parafianie bardzo przeżywali pożar i brak świątyni. Zaskoczyła mnie ich pozytywna, dobra emocja. I to był jeden z ważnych argumentów, aby kościół odbudować. Bo w zasadzie w naszej parafii razem z kościołem św. Józefa mamy 4 świątynie i na ich ilość nie narzekamy. Skoro jednak taka była wola ludzi, nie można było jej pominąć.

– To jak ta wola przełożyła się na zaangażowanie?

– Jako proboszcz bardzo chcę podziękować całemu społeczeństwu Oławy, a zwłaszcza parafianom i sympatykom z Radą Odbudowy Kościoła na czele, licznym w naszej parafii kołom Wspólnoty Różańcowej i innych grupom.

– Wyobrażam sobie, że stawianie budynku właściwie „od zera” to nie lada wyzwanie finansowe?

– Mieliśmy środki z ubezpieczenia, które pokryły znaczącą część kosztów. Reszta pochodziła z innych źródeł, w tym dużą część stanowiły wpłaty indywidualne. Trzeba wyraźnie podkreślić, że to ludzie odbudowali ten kościół.

– Pieniądze to jedno, ale czy ludzie przychodzili z konkretną ofertą pomocy, z konkretnym zaangażowaniem?

– Ludzie tuż po pożarze oczyszczali teren ze zgliszczy – to znany przykład. A takich zaangażowań było naprawdę wiele. Zasadnicze prace wykonały jednak profesjonalne firmy, co wynika z wymogów prawa. Niemniej parafianie, z którymi często na ten temat rozmawiam, są dumni, że mogli dorzucić swoje trzy grosze do odbudowy. Pomógł nam także lokalny samorząd. Władze miasta, gminy i powiatu starały się nas wspierać i finansowo i administracyjnie. Bo proszę pamiętać, że nie była to tylko odbudowa po pożarze, ale mieliśmy do czynienia z katastrofą budowlaną. To oznacza inną drogę prawną. I urzędnicy z byłym burmistrzem Franciszkiem Październikiem i obecnym Tomaszem Frischmannem bardzo dużo nam pomogli.

– Już niedługo budynek zostanie oddany w ręce oławian. Jak będą wyglądały uroczystości i kiedy się odbędą?

– Najpierw chcieliśmy zakończyć wszystko prawnie. Udało się. Dopiero potem udaliśmy się do metropolity wrocławskiego razem z ks. Pawłem Cembrowiczem i starostą powiatu oławskiego Zdzisławem Brezdeniem i poprosiliśmy o termin poświęcenia kościoła. Abp Józef Kupny wyznaczył go na 1 lipca br., kiedy osobiście poświęci budynek i jako pierwszy odprawi tu Eucharystię. Pamiętajmy jednak, że kościół św. Józefa jest kościołem pomocniczym, główną świątynią parafii jest sanktuarium NMP. Chcemy, aby św. Józef miał należne mu w parafii miejsce, ale nie chcemy pewnych spraw przeakcentowywać. I tak to zostało uzgodnione z metropolitą. A w kolejne dni, jak dawniej, będzie tam sprawowana Msza św. w niedzielę o 8.00 i 12.00, a w tygodniu o godz. 8.00.

* * *

Ks. prał. Paweł Cembrowicz, proboszcz parafii w Oławie do 2014 r.

O pożarze dowiedziałem się o godz. 6.20 rano, kiedy zadzwoniła do mnie policja. W zaledwie 10 minut byłem na miejscu. Moją pierwszą myślą było ratowanie Najświętszego Sakramentu. Z jednym ze strażaków próbowałem dostać się do świątyni bocznym wejściem. Niestety zastała nas ściana dymu i w konsekwencji strażacy na dłuższy czas zakazali wchodzenia do środka. Do spalonej świątyni można było wejść dopiero kilkanaście godzin później. To, co udało się nam uratować, to naczynia, szaty i księgi liturgiczne z zakrystii ulokowanej w obrębie budynku. W samym zaś kościele spłonęło doszczętnie wszystko. Pojawił się żal, że tego miejsca już nie ma. A potem pojawiły się różne myśli, czy dać sobie spokój czy nie. Na szczęście nie zostaliśmy sami. Decyzja o odbudowie zapadła bardzo szybko. Dwa dni po pożarze z wrocławskiej kurii przyjechali ks. Leon Czaja i ks. Stanisław Jóźwiak, którzy nas wsparli, a po wyborze bp. Józefa Kupnego na metropolitę wrocławskiego, także nowy pasterz pobłogosławił dzieło odbudowy. Na wysokości zadania stanęli parafianie, którzy solidarnie wyrażali gotowość do pracy. To zaangażowanie było widoczne tuż po pożarze, również wśród młodych ludzi, którzy własnymi rękoma zbierali popożarowe zgliszcza. Przy parafii powołałem Radę Odbudowy Kościoła, w skład której weszli specjaliści z branży architektonicznej i budowlanej. Spotykaliśmy się co kilka tygodni, aby na bieżąco konsultować postępy w odbudowie świątyni. Założyliśmy konto, na które można było wpłacać środki wspomagające odbudowę naszego kościoła. Przede wszystkim jednak już od początku w intencji odbudowy kościoła św. Józefa zaczęliśmy się modlić.

Oprac. KK

* * *

Jerzy Pawlak, kierownik budowy

Odbudowa po pożarze kościoła św. Józefa w Oławie z punktu widzenia technicznego nie była zadaniem trudnym, ale zawierała w sobie cały szereg robót ogólnobudowlanych, które należało wykonać tak, aby zapewnić stateczność konstrukcji oraz zapewnić na przyszłość zabezpieczenie obiektu przed takimi okolicznościami, jakie miały miejscu w dniu pożaru – czyli wykonanie zabezpieczeń p.poż: wykonanie ścian oddzielenia pożarowego, zaopatrzenie obiektu w hydranty, wykonanie obudów w klasie odporności ogniowej. Z tego punktu widzenia może nie najtrudniejszym na budowie, lecz najważniejszym było spięcie całości obiektu żelbetowym wieńcem wzmacniającym ściany zewnętrzne oraz konstrukcję murowanej wieży. Wymagało to wykonywania prac na dość dużej wysokości z użyciem rusztowań i szalunków. Dużym utrudnieniem w czasie realizacji inwestycji był brak miejsca na wykonywanie robót montażowych przy użyciu dźwigów, bliskie sąsiedztwo budynku mieszkalnego, granice sąsiednich działek, czy też ruchliwa droga publiczna. Zawaloną drewnianą konstrukcję wieży odbudowano, stosując nowoczesną konstrukcję kratownicową z elementów drewnianych łączonych na płytki kolczaste. Cała konstrukcja kilkunastometrowej wysokości po połączeniu na dole montowana była jako jeden element na szczyt przygotowanej wcześniej płyty żelbetowej wieńczącej szczyt murowanej wieży.

Oprac. KK