Wydaje się, że wysiłki gorzowskiego środowiska naukowego zmierzające do utworzenia uczelni akademickiej w rządowej stolicy województwa zbliżają się do szczęśliwego finału. Droga do akademii nie była jednak ani łatwa, ani krótka. Pierwsze próby utworzenia akademii na bazie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie sięgają 2006 r. Wówczas poparcie premiera z Gorzowa wydawało się przesądzać sprawę. Tak się jednak nie stało.

Pierwsze było seminarium

Pierwszą uczelnią wyższą w Gorzowie było Wyższe Seminarium Duchowne, które utworzono w 1947 r. na podstawie dekretu administratora apostolskiego ks. Edmunda Nowickiego. Kadrę wykładowców zapewniło Zgromadzenie Księży Misjonarzy z Krakowa. Seminarium mieściło się w budynkach przy ul. Warszawskiej. Seminarium ze swej natury jest uczelnią, której celem jest formacja przyszłych kapłanów. Badania naukowe nie są istotą tej instytucji. Jednak to właśnie seminarium, które w Gorzowie działało do 1961 r., rozpoczęło historię szkolnictwa wyższego na Ziemi Lubuskiej.

Miała być też ASP

Po zakończeniu II wojny światowej Gorzów rozwijał się bardzo intensywnie pod względem kulturalnym, społecznym i politycznym. Był w latach 1946-50 stolicą Ziemi Lubuskiej. W tym czasie zaczęły w mieście działać rolnicze i weterynaryjne instytuty naukowe. Miały one stanowić bazę do utworzenia samodzielnej uczelni w Gorzowie. W tym celu nawiązano współpracę z poznańskim środowiskiem naukowym. Starosta gorzowski Florian Kroenke podjął także rozmowy zmierzające do utworzenia uczelni ekonomicznej oraz filii Akademii Sztuk Pięknych z Poznania. Niestety żadne z tych działań nie zostały zakończone sukcesem. Po 1950 r. i utworzeniu nowego województwa zabrakło w Gorzowie siły społeczno-politycznej, która byłaby zdolna doprowadzić do powołania samodzielnej szkoły wyższej.

W zdrowym ciele

Pierwszą publiczną uczelnią w Gorzowie była filia Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego z Poznania. Szkoła została utworzona w 1971 r. na bazie działającego w mieście Studium Nauczycielskiego. W latach 1971-84 gorzowska uczelnia miała status filii. W 1984 r. została podniesiona do rangi samodzielnego wydziału, który w takiej strukturze działał do 1993 r. W 1993 r. wydział został zdegradowany do rangi Instytutu Wychowania Fizycznego. Stan taki trwał do 2003 r., gdy instytut znów stał się samodzielnym wydziałem, posiadającym dodatkowo od 2005 r. prawo do nadawania stopnia doktora.

Zdrowy duch

W 1988 r. bp Józef Michalik utworzył w Gorzowie Instytut Formacji Katolickiej, który stał się sekcją Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. Siedziba uczelni początkowo mieściła się przy ul. Obotryckiej 10. Po roku udało się pozyskać niezbędne budynki przy ul. Żeromskiego 22. W szczytowym okresie teologię studiowało na gorzowskiej uczelni kilkuset studentów, którzy w tym czasie zostali afiliowani do Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adam Mickiewicza w Poznaniu, a ostatecznie do Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Teologia w Gorzowie istniała do 2003 r., gdy instytut przeniesiono do Zielonej Góry.

Myśl o uniwersytecie

Przemiany społeczno-polityczne w Polsce w 1989 r. miały w Gorzowie także swój akademicki wymiar. W 1990 r. ówczesny dyrektor Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Zbigniew Pusz rozpoczął rozmowy ze stroną niemiecką w sprawie powołania Uniwersytetu Europejskiego we Frankfurcie i w Gorzowie. Miała to być instytucja polsko-niemiecka. Plany do dziś budzą respekt i uznanie. Uniwersytet Europejski w Gorzowie i Frankfurcie miałby wydziały zlokalizowane w obu miastach. Niestety, choć ze strony Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie i istniejących wówczas w Gorzowie uczelni była pełna wola realizacji tego dzieła, to władze centralne nie wyraziły zgody na utworzenie polskiej części uniwersytetu w Gorzowie. W argumentacji strony rządowej Gorzów nie posiadał odpowiedniego zaplecza i był zbyt peryferyjnym ośrodkiem. Nie przeszkodziło to jednak w utworzeniu Collegium Polonicum w Słubicach.

Uczelnie prywatne

W tym miejscu warto również wspomnieć prywatne uczelnie działające w Gorzowie. Pierwszą prywatną autonomiczną uczelnią powstałą w Gorzowie była utworzona w 1997 r. Wyższa Szkoła Biznesu. Szkoła istnieje do dziś, prowadząc studia z zakresu zarządzania. Drugą prywatną szkołą wyższą była Wyższa Informatyczna Szkoła Zawodowa. W 2009 r. została ona przejęta przez Państwową Wyższą Szkołę Zawodową, która na bazie WISZ utworzyła Instytut Techniczny.

PWSZ

Pierwsza samodzielna publiczna uczelnia wyższa w Gorzowie została powołana w 1998 r. jako Gorzowska Wyższa Szkoła Zawodowa. Później szkołę przemianowano na PWSZ, czyli Państwową Wyższą Szkołę Zawodową. Dziś uczelnia posiada cztery wydziały.

Decyzje polskiego parlamentu powołującego na bazie PWSZ Akademię im. Jakuba z Paradyża wieńczą długą drogę do powołania samodzielnej uczelni akademickiej w Gorzowie. Jest ona trochę na kredyt, ale jest także spełnieniem marzeń i planów gorzowskich pionierów z trudnych lat powojennych.