Ingres biskupa diecezjalnego do katedry jest wydarzeniem szczególnym w życiu całego Kościoła lokalnego. Sama liturgia tego wydarzenia obfituje w znaki, które pozwalają nam zrozumieć zadanie i rolę, które ma do spełnienia w ludzie Bożym biskup.

Obok podpisania protokołu objęcia diecezji, odczytania pisma papieskiego, wprowadzenia na katedrę i homagium tegorocznemu ingresowi towarzyszyły nasze lokalne znaki. Nawiązują one do historii Kościoła na Środkowym Nadodrzu. Są to pontyfikalia – pastorał i mitra pierwszego katolickiego biskupa w Gorzowie bp. Teodora Benscha. 1050. rocznica Chrztu Polski stała się też okazją, aby zauważyć najstarszą zachowaną w naszej diecezji chrzcielnicę, pochodzącą z kościoła pw. św. Andrzeja w Szprotawie.

Pastorał

W początkach chrześcijaństwa pastorał był zwyczajną laską służącą do podpierania się osobom w podeszłym wieku i dopiero z czasem stał się znakiem godności biskupiej. W symbolicznym odczytywaniu znaczenia pastorału pomógł Stary i Nowy Testament. W biblijnej interpretacji widziano w nim laskę, którą posługiwali się Mojżesz i Aaron, a w Nowym Testamencie występował przy podróżach Apostołów. Jezus przykazał uczniom, żeby nic z sobą nie brali na drogę prócz laski (por. Mk 6, 8).

W okresie wznoszenia pierwszych bazylik chrześcijańskich pastorały były zazwyczaj niskie, mało ozdobne i kończyły się najczęściej gałką kulistą. W okresie romańskim górna część pastorału była zakrzywiona. Od XII wieku górny koniec pastorału kończono nieraz w formie głowy węża, co miało przypominać biskupom o cnocie roztropności w ich posłudze. Na początku XII wieku Honoriusz z Autun przekazał nam szczegółowy opis pastorału z tamtych czasów. Z tego też czasu pochodzi wyraźne rozróżnienie trzech części, z których składał się pastorał: laska („fistula”), kolanko („nodus”) i zakręt („curvatura”). Pastorał jest wyrażeniem biskupiej jurysdykcji i władzy w powierzonym mu Kościele.

W trakcie ingresu do katedry gorzowskiej bp Tadeusz Lityński otrzymał jako znak pasterskiej władzy historyczny pastorał pierwszego biskupa w Gorzowie dr. Teodora Benscha. W 2016 r. przypada 60. rocznica ingresu bp. Benscha do katedry gorzowskiej. Z tym pastorałem w ręku bp Bensch wygłosił 25 grudnia 1957 r. w Szczecinie swoje ostatnie kazanie do wiernych Ordynariatu Gorzowskiego. Pastorał bp. Benscha towarzyszył również konsekracji biskupiej sługi Bożego bp. Wilhelma Pluty, która odbyła się 7 września 1958 r. Sługa Boży otrzymał go na znak powierzonej mu władzy pasterskiej w Ordynariacie Gorzowskim.

Mitra

To ceremonialne nakrycie głowy posiada swoją przedchrześcijańską historię. W starożytności terminem mitra określano każde nakrycie głowy. W swych wzorach mitra nawiązywała także do nakrycia głowy starotestamentalnych kapłanów izraelskich. Dla odróżnienia nakrycia głowy prezbitera od mitry biskupiej ta ostatnia upodobniła się z czasem do nakrycia głowy arcykapłana w Starym Testamencie. Pierwsze wzmianki o używaniu mitry przez biskupów pochodzą z XI wieku.

Mitra wraz z pastorałem została przekazana w darze bp. Benschowi przez duchowieństwo gorzowskie w 1957 r. Mitra ta – koloru uroczystego – posiada w swej centralnej części medalion z wizerunkiem Patronki Kościoła na Ziemiach Zachodnich – Wniebowziętej Królowej Polski z Rokitna. Tę mitrę otrzymał podczas swojej konsekracji w katedrze gorzowskiej 7 września 1958 r. także następny biskup Gorzowa – sługa Boży bp Wilhelm Pluta.

Romańska chrzcielnica

W roku 1050-lecia Chrztu Polski i rocznicy państwowości polskiej ingres bp. Tadeusza Lityńskiego posiadał również chrzcielny i paschalny wymiar. Znakiem sakramentu chrztu świętego jest chrzcielnica. Jedną z najstarszych w Polsce, a w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej zapewne najstarszą, jest romańska chrzcielnica przechowywana w kościele pw. św. Andrzeja w Szprotawie. Kościół ten należy do najstarszych w diecezji. Jest to budowla romańska powstała w pierwszej połowie XIII wieku. Według podań wybudowano ją w miejscu dawnego kultu pogańskiego boga Flinsa, którego czciła miejscowa ludność słowiańska.

W świątyni znajduje się cenny zabytek baptysteryjny: kamienna, romańska chrzcielnica. Do 1999 r. – gdy w świątyni zostały przeprowadzone prace konserwatorskie – była ona wmurowana w posadzkę i stanowiła wsparcie dla ambony. Misa naczynia ma owalny kształt, trzon zaś – przekrój koła. Chrzcielnica została ozdobiona delikatnym ornamentem.