Polichromie na sklepieniach nawy bocznej, stiuki, ołtarze boczne, renowacja posadzek w kaplicach bocznych – te właśnie zamierzenia udało się ostatnio zrealizować w cysterskim archiopactwie jędrzejowskim, które powoli odzyskuje dawny blask. W pełni jaśnieje nim już prezbiterium, teraz dołączają kolejne fragmenty cysterskiego kościoła.

Cysterski ryt

Co nadal czeka na pilne remonty? Nawa główna, nawa północna, malowidła w transepcie oraz kaplica bł. Wincentego Kadłubka. To ok. 70 proc. powierzchni zabytkowej świątyni, w której spoczywają doczesne szczątki średniowiecznego historiografa i doradcy królów, a pod koniec życia mnicha-cystersa – bł. Wincentego Kadłubka. – Zamierzamy skorzystać z funduszy unijnych na lata 2014-2020, aby kontynuować prace – mówi „Niedzieli” o. przeor Bernard Kurbiel.

Żmudna i pracochłonna okazała się konserwacja całej nawy południowej (od strony krużganka); najtrudniejsze były polichromie na sklepieniach nawy bocznej, gdyż malowidła zachowały się zaledwie w 2-3 proc. Niemal niemożliwa okazała się ich identyfikacja. Wiele przesłanek, w tym analiza porównawcza z innymi kościołami cysterskimi, wskazywało na sceny z życia św. Bernarda, ale pierwsze pole było kompletnie nieczytelne, nie zachowały się też żadne fotografie. Drogą dedukcji wybrano scenę najbardziej odpowiadającą cysterskim doświadczeniom: przybycie św. Bernarda do Citeaux.

Dofinansowanie

Prace przebiegały jednocześnie w wielu płaszczyznach – kilka ekip równolegle pracowało w kościele. Całościowo zostały odnowione ołtarze boczne, dekoracyjne stiuki, a także przeprowadzone uzupełnienia oraz prace renowacyjne posadzek w bocznych kaplicach.

Te inicjatywy mogły być zrealizowane w 2013 r. wskutek dotacji w wysokości 995 tys. zł z programu „Jędrzejowska Ryba” (80 tys. przekazał Urząd Miasta w Jędrzejowie jako wkład własny, dofinansowanie stanowiło 85 proc.). Szeroki zakres dofinansowań był związany z podnoszeniem atrakcyjności obszarów związanych z rybactwem, w tym na rewitalizację obiektów zabytkowych na tych terenach.

– Jest to tym bardziej zasadne, że cystersi zajmowali się hodowlą ryb i stawami, prowadząc w średniowieczu ożywioną gospodarkę rybną, a wokół klasztoru były kiedyś stawy, dopóki nie wyschła Brzeźnica – informuje o. Kurbiel.

Zabytki

Dzięki zrealizowanemu programowi udało się rzeczywiście zrobić wiele. Parafianie, turyści, goście dostrzegają pozytywne zmiany, a ojcowie z satysfakcją kontemplują coraz pełniejszy obraz barokowej szaty wnętrza kościoła.

Oczywiście bryła kościoła i jego fundamenty mają znacznie starszy rodowód. Kościół jest późnoromański w zrębie, z przekształceniami gotyckimi i barokowymi. W zachodnim murze odnajdziemy fragment pozostałości świątyni romańskiej sprzed 1140 r.

Do kościoła przylega klasztor (I poł. XIII wieku), przebudowywany wraz z kościołem. Cennym zabytkiem są m.in. unikatowe w skali europejskiej, doskonale zachowane organy z połowy XVIII wieku.

Opactwo to jest obecnie także sanktuarium bł. Wincentego Kadłubka (1160-1223), który zrezygnował z biskupstwa krakowskiego i został cystersem w Jędrzejowie.