Muzeum Ziemi Wieluńskiej i Muzeum Regionalne w Pińczowie 11 października br. zaprosiło wszystkich chętnych na spotkanie poświęcone 450. rocznicy wydania Biblii Brzeskiej. Odbyło się ono w MZW. W czasie multimedialnej prezentacji uczestnicy obejrzeli film poświęcony współczesnemu Pińczowowi i uroczystościom rocznicowym. Wysłuchali także wykładu Jerzego Znojka, dyrektora MR w Pińczowie, poświęconego genezie i historii Biblii Brzeskiej, umiejscowionej w realiach historycznych związanych z miastem Pińczów, narodzinami reformacji na Zachodzie Europy i jej przeniknięciu na ziemie polskie, szczególnie do Małopolski.

Nazwa Biblii pochodzi od miejsca wydania, czyli Brześcia n. Bugiem, choć używane są także nazwy Pińczowska od miejsca tłumaczenia i Radziwiłłowska, od nazwiska jej głównego patrona i fundatora Mikołaja Radziwiłła Czarnego.

Biblia Pińczowska powstała w latach 1556-63. Jej powstanie związane było z wielkimi nazwiskami: zainteresowanym tłumaczeniem na język polski Janem Kalwinem - wielkim reformatorem religijnym z Genewy, Andrzejem Trzecieskim - znawcą języków starożytnych, Janem Łaskim - bratankiem arcybiskupa i prymasa Polski Jana Łaskiego, księciem Mikołajem Radziwiłłem Czarnym - wielkim hetmanem i kanclerzem litewskim, Grzegorzem Orszakiem - uzdolnionym lingwistą, absolwentem Akademii Krakowskiej, pierwszym rektorem gimnazjum pińczowskiego.

Tłumaczenia w Pińczowie dokonano z języków oryginalnych, tj. hebrajskiego i aramejskiego dla Starego Testamentu oraz greckiego dla Nowego Testamentu, ale - jak mówił wykładowca - tłumacze korzystali także z tekstów m.in. wersji łacińskiej, współczesnego przekładu francuskiego i włoskiego, a także z niemieckiego przekładu Marcina Lutra. Było to pierwsze i jedyne w Polsce w ciągu kolejnych 400 lat tłumaczenie zbiorowe. Dokonali go tłumacze pochodzący z Polski, Holandii, Francji, Włoch... Członkami zespołu tłumaczy byli: Francuzi Piotr Statorius (Stojeński), Jan Thenaud, Włosi - Franciszek Lismanin, spowiednik królowej Bony, profesor języka hebrajskiego w Akademii Krakowskiej Franciszek Stankar, poeci Andrzej Trzecieski Młodszy i Jakub Lubelczyk, reformator Jan Łaski, Holender Jan Uthenove oraz Jerzy Szoman, Grzegorz Paweł, Szymon Zacjusz, Marcin Krowicki oraz okazjonalnie Mikołaj Rej. Pierwszy egzemplarz Biblii Brzeskiej w 1563 r. (w tym roku ukończono druk) przekazano wraz z listem dedykacyjnym królowi Zygmuntowi II Augustowi, a w roku 1564 księciu Krzysztofowi Wirtemberskiemu i Albrechtowi.

Biblia Brzeska cechuje się wielkim kunsztem literacko-religijnym i estetycznym. Jest to wielkie folio 255 na 401 mm - 700 kart zapisanych dużą, gotycką czcionką, ozdobionych drzeworytami (karta tytułowa i Stary Testament) w solidnej drewnianej oprawie, powleczonej skórą, zamknięte na dwie metalowe klamry. Jeden z nielicznych zachowanych egzemplarzy Biblii Pińczowskiej, zaprezentowany przez Jerzego Znojka, uczestnicy spotkania mogli zobaczyć na własne oczy.

Egzemplarz jest własnością MZW. Zakupiony został przez byłego dyrektora prof. Tadeusza Olejnika i kustosza Bogusławę Wiluś od ewangelickiej rodziny Nieszkowskich w 1975 r.

Za wypożyczenie bezcennego druku podziękowania na ręce dyrektora Jana Książka złożył w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów dyrektor Muzeum Regionalnego w Pińczowie Jerzy Znojek.